Dermatologia

Nadwrażliwość na składniki kosmetyków u dzieci, w tym chorych na atopowe zapalenie skóry

dr n. med. Barbara Sieradzka1,2
dr hab. n. mat. Konrad Furmańczyk1

1Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

2Zespół Poradni Specjalistycznych, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Adres do korespondencji: dr. n. med. Barbara Sieradzka, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, al. Dzieci Polskich 20, O4-730 Warszawa; e-mail: barbara.sieradzka@poczta.fm

Świadomość znaczenia alergii kontaktowej u dzieci chorych na wyprysk atopowy oraz umiejętność i motywacja do wykonywania testów płatkowych przez lekarzy przekładają się na zmniejszenie cierpień w tej przewlekłej i zaburzającej komfort życia chorobie.

Wprowadzenie

Odpowiednio dobrane kosmetyki, w tym emolienty, zmniejszają ryzyko podrażnień skóry, a tym samym ograniczają przenikanie haptenów i indukowanie odpowiedzi immunologicznej typu IV. W ocenie ryzyka niepożądanych działań kosmetyków należy uwzględnić fakt, że kosmetyki aplikowane na skórę dziecka podlegają takim samym zasadom farmakodynamiki i farmakokinetyki jak leki stosowane na skórę. Ryzyko niepożądanych reakcji na składniki w nich występujące może być nawet większe niż w przypadku leku, ponieważ kosmetyki nie są objęte obowiązkiem ograniczeń dotyczących ich dawkowania. Ponadto można je stosować na dużą powierzchnię ciała.1

Wiele preparatów kosmetycznych obecnych na rynku zawiera substancje o znanym potencjale drażniącym i alergizującym.2,3 Nadwrażliwość na komponenty obecne w kosmetykach może być jedną z przyczyn wzrostu częstości alergii kontaktowej u dzieci zarówno w populacji ogólnej, jak i u chorych cierpiących na różne postacie wyprysku, w tym chorych na atopowe zapalenie skóry (AZS). W przypadku wyprysku atopowego występuje zwiększone ryzyko uczuleń na emolienty i substancje antyseptyczne.4 Badania własne przeprowadzone w Zakładzie Alergologii i Immunologii Klinicznej SPCSK w grupie 124 dzieci z AZS wykazało znaczny odsetek uczuleń na: konserwanty (19%) i aromaty (14%).5 Terapia podstawowa w AZS jest ukierunkowana na poprawę zaburzonej funkcji bariery skórno-naskórkowej. Niewykluczone, że nadwrażliwość kontaktowa na składniki preparatów pielęgnacyjnych i/lub leczniczych bywa niedocenianym i w praktyce rzadko branym pod uwagę czynnikiem niepowodzeń tej terapii. Dobrym rozwiązaniem dla wielu chorych jest zastosowanie wówczas sprawdzonych od lat leków recepturowych o znikomym potencjale drażniącym i alergizującym.

W ostatnich latach na rynku znacząco wzrosła liczba kosmetyków przeznaczonych specjalnie dla dzieci i młodzieży. Mimo zapewnień przedstawicieli producentów część z nich może zawierać substancje niekorzystnie wpływające na organizm dziecka. W produktach kosmetycznych w przypadku dzieci najczęściej uczulają środki konserwujące i zapachowe.5

Różnorodność substancji w kosmetyku i możliwość wcześniejszego kontaktu z nimi w innych okolicznościach powodują, że nabycie uczulenia nie zawsze następuje po kontakcie z kosmetykiem. Osoby już wcześniej uczulone na daną substancję źle znoszą kosm...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Kosmetyki a ryzyko nadwrażliwości kontaktowej

W 1980 roku autorzy francuscy napisali, że alergia na kosmetyki ma istotne znaczenie, ponieważ kosmetyki to wyroby, które są używane przez [...]

Częstość występowania alergii kontaktowej na składniki kosmetyków u chorych na AZS

Ostatnie badania koncentrujące się na etiopatogenezie AZS wykazały zaburzenia w procesie końcowego różnicowania komórek naskórka, co stanowi podstawę do rozwoju dysfunkcji [...]

Obraz kliniczny nadwrażliwości na kosmetyki

Objawem nadwrażliwości na kosmetyki jest prawie wyłącznie wyprysk. Kosmetyki mogą powodować działania niepożądane przebiegające zarówno w mechanizmach immunologicznych, jak i nieimmunologicznych. [...]

Najczęstsze lokalizacje ACD związanego ze stosowaniem kosmetyków/leków i środków do higieny

Dotknięte zmianami wypryskowymi rejony skóry mogą wskazywać na alergen wyzwalający reakcję uczuleniową.

Diagnostyka wyprysku kontaktowego na kosmetyki

Podstawą rozpoznania nadwrażliwości kontaktowej na kosmetyki, u podłoża której występuje IV mechanizm odpowiedzi immunologicznej według Gella i Coombsa, są klasyczne naskórkowe [...]

Składniki problematyczne występujące w kosmetykach – fakty i mity

W ostatnich latach na rynku pojawiło się wiele nowych produktów do pielęgnacji skóry suchej, skłonnej do podrażnień. Wiele z tych produktów [...]

Znaczenie kliniczne nadwrażliwości kontaktowej na kosmetyki u dzieci chorych na AZS

Działanie ukierunkowane na regenerację i poprawę funkcji bariery naskórkowej u chorych na AZS ma podstawowe znaczenie terapeutyczne, niezależnie od stopnia ciężkości [...]

Podsumowanie

Naszym zdaniem nadwrażliwość kontaktowa w wieku rozwojowym na składniki preparatów pielęgnacyjnych i/lub leczniczych bywa niedocenianym i w praktyce rzadko branym pod [...]