Zapobieganie niedoborowi żelaza i leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza u niemowląt i małych dzieci

dr n. med. Agata Pleskaczyńska

Klinika Neonatologii, Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”

Adres do korespondencji: dr n. med. Agata Pleskaczyńska, Klinika Neonatologii, Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa; e-mail: agata.pleskaczynska@wp.pl

W świetle licznych badań dotyczących niekorzystnego odległego wpływu niedoboru żelaza na rozwój psychoruchowy niemowląt i małych dzieci należy położyć nacisk na działania prewencyjne i długofalowe monitorowanie skuteczności leczenia niedokrwistości.

Wprowadzenie

Okres intensywnego rozwoju w pierwszych latach życia dziecka stawia znaczne wymagania pod względem dostarczania odpowiedniej ilości składników odżywczych. Patofizjologiczne podstawy metabolizmu żelaza w okresie niemowlęcym i wczesnego dzieciństwa wytyczają kierunki działania. Zapobieganie niedoborowi żelaza i prawidłowe leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza pozwalają uniknąć odległych niekorzystnych następstw choroby i umożliwiają prawidłowy rozwój psychomotoryczny dzieci.

Zasoby żelaza

Zasoby żelaza zgromadzone w okresie płodowym są wprost proporcjonalne do czasu trwania ciąży i masy ciała dziecka. Ocenia się, że u zdrowego, urodzonego o czasie noworodka wynoszą 75 mg/kg masy ciała, w tym około 80% żelaza ustrojowego zawiera hemoglobina (Hb).1 Zrozumiałe zatem jest, że skrócony czas trwania ciąży lub inne patologie tego okresu mają wpływ na status żelaza u dziecka. Udowodniono ponadto związek przyczynowy między suplementacją żelaza u niemowląt z niedoborem tego pierwiastka a poprawą rozwoju ruchowego w zakresie dużej motoryki i integralności układu nerwowego (kontroli behawioralnej, ruchowej i opanowywania nowych umiejętności) w wieku 9 miesięcy. Uzupełnianie niedoborów u matek w ciąży redukowało niedobór żelaza i częstość występowania niedokrwistości u kobiet, ale miało niewielki wpływ na status żelaza u noworodka.2 Równie istotny jak wywiad ciążowy jest wczesny okres po urodzeniu i dieta dziecka z rekomendowanym obecnie wyłącznym karmieniem piersią przez pierwszych 6 miesięcy życia.3,4 W badaniu Maguire’a i wsp. u dzieci w wieku 36 miesięcy stwierdzono statystycznie znamienny związek między przedłużonym karmieniem pokarmem kobiecym a obniżonym stężeniem ferrytyny. Oceniono, że z każdym dodatkowym miesiącem karmienia piersią ryzyko niedoboru żelaza wzrasta o 4,8%.5

Grupy ryzyka niedoboru żelaza

Rekomendacje amerykańskie (American Academy od Pediatrics [AAP] z 2010 roku oraz US Preventive Services Task Force z 2015 roku) i europejskie (European Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition [ESPGHAN] z 2014 roku) zwracaj...

Profilaktyka niedoboru żelaza i leczenie niedokrwistości

Zaleca się profilaktyczne podawanie preparatu żelaza w dawce 2 mg/kg m.c./24 h u dzieci karmionych pokarmem kobiecym od 3 miesiąca życia (u dzieci urodzonych przedwcześnie od 2-4 tygodnia życia) do 12 miesiąca życia. Mieszanki początkowe przy zało...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Profilaktyka niedoboru żelaza i leczenie niedokrwistości

Zaleca się profilaktyczne podawanie preparatu żelaza w dawce 2 mg/kg m.c./24 h u dzieci karmionych pokarmem kobiecym od 3 miesiąca życia [...]

Badania kontrolne, parametry laboratoryjne w ocenie statusu żelaza i monitorowanie skuteczności leczenia

Przy sprzecznych rekomendacjach i różnicach stanowisk AAP, WHO i ESPGHAN co do wykonywania badań w kierunku niedoboru żelaza i niedokrwistości z [...]

Podsumowanie

Na podstawie znanych czynników zwiększonego ryzyka niedoboru żelaza można z dużym prawdopodobieństwem rozpoznać grupę niemowląt i małych dzieci, u których należy [...]