Temat numeru

Zachowania samobójcze – zdążyć z pomocą

dr n. med. Izabela Łucka

Klinika Psychiatrii Rozwojowej, Zaburzeń Psychotycznych i Wieku Podeszłego, Gdański Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: dr n. med. Izabela Łucka

Klinika Psychiatrii Rozwojowej, Zaburzeń Psychotycznych i Wieku Podeszłego, Gdański Uniwersytet Medyczny

ul. Srebrniki 17, 80-282 Gdańsk; e-mail: izabelalucka@wp.pl

  • Czym jest autoagresja i czemu służy?
  • Zachowania autoagresywne u pacjentów pediatrycznych:
    • samouszkodzenia niesamobójcze a próba samobójcza
    • adolescencyjne zachowania samobójcze
  • Odebranie sobie życia jako złożony proces – omówienie jego etapów i czynników zespołu presuicydalnego według Ringela

Samouszkodzenia

Zachowania autoagresywne, definiowane jako umyślne uszkodzenie własnego ciała pozbawione intencji samobójczej, występują od zarania dziejów. Istnieją jako normatywne zjawisko społeczne w środowiskach, w których atrakcyjność fizyczna lub pozycja społeczna uwarunkowane są poddaniem się okaleczającym rytuałom powodującym deformacje ciała. Samookaleczenia stanowią także integralną część różnych religijnych lub plemiennych (środowiskowych) obrzędów, podczas których akty autoagresji będące elementem pokuty i kary pozwalają człowiekowi doznać oczyszczenia, uwalniają od poczucia winy, prowadzą do rozgrzeszenia.

Zachowania autoagresywne obserwowane są również jako symptom w zaburzeniach emocjonalnych i chorobach psychicznych, takich jak np.: zaburzenia odżywiania, zespół stresu pourazowego (PTSD – posttraumatic stress disorder) czy zaburzenia osobowości.

Częstotliwość występowania samouszkodzeń szacowana jest na 400-1400 przypadków na 100 000 osób rocznie, w tym co najmniej jeden pacjent na 600 wymaga leczenia szpitalnego. Zachowania autoagresywne prezentuje statystycznie co piąta osoba w młodym wieku, większość dotkniętych tym zaburzeniem (nawet 76%) stanowią dziewczęta w wieku 17-24 lat.

Wśród czynników środowiskowych predysponujących do występowania samookaleczeń najczęściej obserwuje się: niewłaściwe postawy rodzicielskie (odrzucenie, zaniedbanie, nadopiekuńczość, nadmierne wymagania, brak rodziców z powodu ich śmierci lub rozwodu), trudna sytuacja ekonomiczna, bezrobocie, problemy związane z uzależnieniem od alkoholu lub narkotyków, pobyt w placówce wychowawczej bądź szpitalu. W rodzinach osób dokonujących aktów autoagresji dominują: impulsywność, przemoc, alkoholizm, autodestruktywność i chaos. Najczęstszą przyczynę zachowań autodestrukcyjnych stanowi uraz doznany w dzieciństwie. Najsilniejszą korelację z samookaleczeniami wykazują wszelkie formy doświadczonej przemocy, w tym szczególnie przemoc seksualna. Przemoc fizyczna w okresie przedszkolnym zwiększa ryzyko depresji u młodych dorosłych o 77%, a nadużycie seksualne we wczesnym dzieciństwie zwiększa ryzyko samobójcze w okresie wczesnej dorosłości o 146%.

Autoagresja służy zaspokajaniu potrzeb związanych z relacjami międzyludzkimi, radzeniu sobie z problemami. Jest „wypowiedzią” na temat traumatycznego doświadczenia i związanego z nim napięcia, kierowaną przez daną osobę przede wszystkim do siebie ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Samobójstwo

W odróżnieniu od samouszkodzeń niesamobójczych próba samobójcza definiowana jest jako intencjonalne działanie zmierzające do odebrania sobie życia lub sprowokowania swojej śmierci. [...]

Podsumowanie

Należy zwrócić uwagę, że samobójstwo jest aktem skrajnej agresji uderzającej nie tylko w osobę dokonującą zamachu na swoje życie, ofiarami są [...]