Prawidłowe rozpoznanie

Depresja w przebiegu zaburzeń borderline

Dr n. med. Anna Mosiołek

Klinika Psychiatrii Wydziału Nauki o Zdrowiu WUM w Warszawie, Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza

Adres do korespondencji: Dr n. med. Anna Mosiołek, Mazowieckie Specjalistyczne Centrum Zdrowia im. prof. Jana Mazurkiewicza, Klinika Psychiatrii Wydziału Nauki o Zdrowiu, ul. Partyzantów 2/4, 05-802 Pruszków, tel. 22 758 63 71, faks 22 758 75 70, e-mail: manitka@tlen.pl

W przypadku pacjentów z osobowością borderline współwystępowanie zaburzeń afektywnych jest niezmiernie częste. Najważniejszą sprawą dla lekarza prowadzącego jest, by obydwa problemy zostały u danej osoby rozpoznane, a następnie na różnych etapach leczenia zastosowane różne formy terapii. Artykuł omawia psychopatologię, obraz kliniczny zaburzeń oraz propozycje leczenia.

Zaburzenia osobowości chwiejnej emocjonalnie typu borderline zajmują szczególne miejsce w psychiatrii. Stanowiąc pogranicze choroby i zaburzeń osobowości, sprawiają wiele trudności diagnostycznych i terapeutycznych. Również zmienność obrazu klinicznego w jej przebiegu powoduje, że ten sam pacjent w krótkim okresie może być postrzegany jako psychotyczny, afektywny czy osobowościowy. W ramach problemów terapeutycznych na pierwszy plan mogą się w różnych okolicznościach wysunąć te związane z depresją, zaburzeniami odżywiania czy z uzależnieniem. Współchorobowość borderline i innych zaburzeń jest bardzo wysoka. Niektóre badania wskazują, że nawet 90 proc. pacjentów spełnia kryteria innego rozpoznania, przy czym najczęściej diagnozowana jest depresja, dystymia, zaburzenia lękowe, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, zaburzenia odżywiania oraz uzależnienia. Warto jednak podkreślić, że borderline determinuje zarówno przebieg, jak i rokowanie w pozostałych jednostkach chorobowych. W przypadku depresji jest to o tyle istotne, że zaburzenia afektywne są niejako wpisane w obraz zaburzeń borderline.

Psychopatologia

Istnieją zarówno podobieństwa, jak i różnice w definiowaniu oraz rozumieniu zaburzeń borderline w międzynarodowych klasyfikacjach diagnostycznych ICD-10 i DSM-5. W ICD-10 zaliczane jest ono do grupy specyficznych zaburzeń osobowości i jest podtypem szerszego rozpoznania – osobowości chwiejnej emocjonalnie. W DSM-5 znajduje się na II osi zaburzeń, włączone jest do klastra B zaburzeń osobowości, gdzie funkcjonuje jako samodzielna jednostka. Razem z nim do klastra B zaliczane są osobowość histrioniczna, narcystyczna i dyssocjalna, tzw. osobowości teatralne, dramatyczne. Ważną cechą wspólną obu klasyfikacji jest jednak fakt, że w obu borderline jest umieszczane w grupie zaburzeń osobowości. W DSM-5 rozpoznaje się je na podstawie poziomu funkcjonowania osobowościowego, występowania cech objętych tzw. czynnikowym modelem osobowości oraz charakterystycznych cech psychopatologicznych.[1]

Objawy pojawiające się zarówno w DSM-5, jak i ICD-10 to:

  • impulsywność,
  • chwiejność emocjonalna,
  • niestabilność,
  • zaburzenia afektu,
  • groźby,
  • akty samouszkadzające,
  • zaburzenia tożsamości.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Współchorobowość borderline i depresji

Życie w świecie, który bywa odbierany jako niebezpieczny, zagrażający czy niezrozumiały, często niestety skutkuje występowaniem stanów depresyjnych. Można by długo dyskutować, [...]

Obraz kliniczny depresji u pacjentów z zaburzeniami borderline

Osobowość borderline z cechami osobowości unikającej, depresyjnej lub zależnej.

Proponowane leczenie

Aktualnie lekami przeciwdepresyjnymi, zalecanymi jako leczenie pierwszego rzutu w depresji w zaburzeniach borderline, szczególnie przy znacznie nasilonej chwiejności emocjonalnej, agresji oraz [...]

Spojrzenie pacjenta

Wpis z forum internetowego:

Podsumowanie

W przypadku borderline chwiejność emocjonalna i zaburzenia afektu niejako są wpisane w obraz psychopatologiczny. Jak pokazuje doświadczenie, w przypadku większości pacjentów [...]