Meandry psychiatrii

Kliniczne aspekty podatności na nudę

Maria Flakus

Zakład Psychologii Ogólnej, Instytut Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Adres do korespondencji: Maria Flakus, Zakład Psychologii Ogólnej, Instytut Psychologii, Uniwersytet Śląski, ul. Grażyńskiego 53, 40-126 Katowice

Dyskusja nad nudą i podatnością na nudę podejmowana jest przez przedstawicieli wielu dyscyplin – socjologii, filozofii, psychologii. Badania wskazują, że nuda – jakkolwiek postrzegana bywa jako zjawisko powszechne – powiązana może być z objawami psychopatologicznymi. Co więcej, może wpływać także na efekty działań leczniczych podejmowanych w odniesieniu do pacjentów cierpiących na przewlekłe choroby psychiczne.

Celem pracy jest przedstawienie badań nad podatnością na nudę, ze wskazaniem jej związków i objawów psychopatologicznych oraz sugestii dotyczących jej wpływu na efektywność oddziaływań psychiatrycznych i psychologicznych.

Definicja nudy i podatności na nudę

Wydaje się, że nuda to dość powszechnie spotykany stan emocjonalny. Niemal każdy sporadycznie bywa w sytuacjach, w których doświadcza braku zainteresowania, spadku aktywności i poczucia, że absolutnie nic nie jest w stanie przykuć jego uwagi. To stan tak prozaiczny, że często umyka systematycznej refleksji nad jego naturą, genezą i konsekwencjami. W istocie bowiem zauważyć można, że jakkolwiek zjawisko to wydaje się czymś całkiem zwyczajnym i dostępnym doświadczeniu, to do tej pory nie doczekało się ono systematycznej analizy w literaturze naukowej.[1-5]

Znaczenie nudy, szczególnie w kontekście kulturowym, podkreślane było w wielu pracach socjologicznych i psychologicznych już blisko 70 lat temu. Szczególny rozwój badań nad nudą datować można na lata 70. i 80. XX wieku, kiedy to znacząco rozwinęły się metody kwestionariuszowe i psychometryczne.[1] Od tego czasu jest to przedmiot nie tylko rozważań teoretycznych, ale także badań empirycznych. Mimo to naukowa refleksja nad nudą wciąż należy do rzadkości. Szczególnie mało uwagi poświęca się jej aspektom klinicznym, które wydają się ignorowane zarówno przez badaczy, jak i klinicystów.[1-5]

Na przestrzeni lat powstało wiele teorii tłumaczących doświadczenie nudy. W starszych opracowaniach była ona ujmowana jako konstrukt uwarunkowany sytuacyjnie i definiowana jako szczególny stan psychofizyczny, wytwarzający się w sytuacji długotrwałej, monotonnej lub powtarzającej się stymulacji.[1,4,5] Z biegiem czasu zaczęto coraz silniej podkreślać subiektywny wymiar nudy. Wskazuje się bowiem, że w jej wytwarzaniu pośredniczą nie tylko czynniki sytuacyjne, ale również jednostkowe poczucie relatywnie niskiego pobudzenia lub braku satysfakcji, które są wynikiem nieadekwatnej w stosunku do potrzeb jednostki stymulacji środowiskowej.[4,6]

W związku z dychotomicznym postrzeganiem nudy, będącej z jednej strony wynikiem interakcji czynników sytuacyjnych, np. monotonii, powtarzalności, z drugiej zaś – efektem subiektywnej oceny jednostki, a tym samym w pewnej mierze dyspozycją silnie u...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Definicja nudy i podatności na nudę

Wydaje się, że nuda to dość powszechnie spotykany stan emocjonalny. Niemal każdy sporadycznie bywa w sytuacjach, w których doświadcza braku zainteresowania, [...]

Nuda i depresja – współwystępujące fenomeny psychologiczne

Uwzględnienie perspektywy indywidualistycznej w postrzeganiu nudy, w szczególności zaś wyodrębnienie pewnego specyficznego rodzaju nudy niezależnej od sytuacji i wynikającej jedynie z [...]

Rola podatności na nudę w wykształcaniu zaburzeń zachowania

Dość dobrze udokumentowane w badaniach są związki między nudą i podatnością na nudę a zaburzeniami zachowania. W szczególności zwraca się uwagę [...]

Nuda w przebiegu zaburzeń osobowości

Mając na uwadze związki między nudą a pewnymi grupami objawów psychopatologicznych, Susan E. Newell wraz z zespołem przeprowadziła badanie, biorąc pod [...]

Nuda a efektywność oddziaływań psychiatrycznych i psychologicznych

Poczucie nudy i braku satysfakcjonującego zajęcia stanowi jedną z najczęściej zgłaszanych trudności przez pacjentów hospitalizowanych psychiatrycznie. Skargi te są tak powszechne [...]

Podsumowanie

Przedstawione rozważania podkreślają znaczenie podatności na nudę i nudy jako fenomenów współwystępujących z pewnymi zaburzeniami psychicznymi, w szczególności depresyjnymi, lękowymi, zachowania, [...]