Psychiatria sądowa

Konsekwencje trudności diagnostycznych w terapii osób przebywających na detencji

Dr n. med. Agnieszka Kałwa1

Dr n. med. Dorota Parnowska2

Magdalena Fritz2

1Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie
2Klinika Psychiatrii Sądowej, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Adres do korespondencji: Dr n. med. Agnieszka Kałwa, Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, Instytut Psychiatrii i Neurologii, ul. Sobieskiego 9, 02-957 Warszawa

Artykuł dotyczy problematyki osób chorych psychicznie, które popełniły czyn zabroniony prawnie i wobec których został zasądzony najcięższy środek wykonawczy w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Praca ma na celu przybliżenie pewnych relacji pomiędzy diagnozą tego typu pacjentów a podejmowanymi wobec nich działaniami terapeutycznymi. Opisuje trudności, jakie narastają w prowadzeniu adekwatnej terapii w sytuacji, gdy diagnoza jest niejasna lub gdy obejmuje różne problemy współwystępujące z rozpoznaniem choroby psychicznej, przede wszystkim manifestujące się cechy zaburzeń osobowości z rysem psychopatycznym.


Diagnoza zaburzeń psychicznych bywa trudnym zadaniem, zwłaszcza w sytuacji gdy proces jej stawiania jest ograniczony krótkim czasem obserwacji pacjenta i koniecznością wydania szybkiej decyzji dotyczącej dalszego postępowania wobec diagnozowanego. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku opiniowania sądowego osób, które popełniły czyn zabroniony prawnie i wobec których zachodzą wątpliwości związane z poczytalnością w trakcie jego dokonania.

Zgodnie z artykułem 31 par. 1 k.k., jeśli w czasie popełniania czynu zabronionego prawnie osoba nie była w stanie rozpoznać jego znaczenia lub nie mogła pokierować swoim postępowaniem, oznacza to, że nie popełniła przestępstwa i nie może ponosić za ten czyn odpowiedzialności karnej. Powodem zniesienia poczytalności w praktyce jest:

  • choroba psychiczna,
  • upośledzenie umysłowe w stopniu głębszym niż lekki,
  • zespół otępienny,
  • przemijające zakłócenia czynności psychicznych pod postacią krótkotrwałych stanów psychotycznych.[1]


W przypadku gdy zdolność rozpoznawania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem przez sprawcę była w znacznym stopniu ograniczona z powodu zaburzeń psychicznych i ich wpływu na jego zachowanie, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, o czym mówi par. 2 art. 31 k.p.k. Sprawca działający w warunkach znacznie ograniczonej poczytalności, który popełnił przestępstwo, podlega karze. Niemniej to, że w chwili czynu zabronionego stan psychiczny, w którym się znajdował, nie pozwalał mu na właściwe rozumienie swojego postępowania i wpływanie na swoje zachowanie, może skutkować złagodzeniem kary pozbawienia wolności, ale też odmiennym postępowaniem w trakcie jej odbywania przez sprawcę.[2]

Proces kierowania na detencję psychiatryczną

Zgodnie z art. 202 k.p.k. par. 1 w celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator powołuje co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów. Odpowiadają oni na pytania, czy badany cierp...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Proces kierowania na detencję psychiatryczną

Zgodnie z art. 202 k.p.k. par. 1 w celu wydania opinii o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego sąd, a w postępowaniu przygotowawczym [...]

Złożoność diagnozy zaburzeń psychicznych u pacjentów detencyjnych

Diagnoza stanowi punkt wyjścia do przeprowadzania terapii. Zaburzenia psychiczne to bardzo szeroki wachlarz problemów wymagających różnego typu oddziaływań zarówno farmakologicznych, jak [...]

Rozbieżności diagnostyczne a specyficzne trudności w prowadzeniu terapii

Wspomniane wątpliwości diagnostyczne wpływają na specyficzne trudności terapeutyczne. Już rozpoznanie zaburzeń osobowości różnego typu jest podstawą do przeprowadzania zupełnie odmiennych interwencji [...]

Podsumowanie

1.Terapia osób przebywających na detencji w szpitalu psychiatrycznym jest tym trudniejsza, im bardziej niejednoznaczna wydaje się ich diagnoza.