Dążymy do celu

Metody augmentacji LPD w leczeniu depresji lekoopornej w przebiegu zaburzenia depresyjnego nawracającego

Dr hab. med. Tomasz Pawełczyk

Klinika Zaburzeń Afektywnych i Psychotycznych, I Katedra Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Adres do korespondencji: Dr hab. med. Tomasz Pawełczyk, Klinika Zaburzeń Afektywnych i Psychotycznych, I Katedra Psychiatrii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, ul. Czechosłowacka 8/10, 92-216 Łódź, tel. 42 675 72 14, 42 675 73 42, e-mail: tomasz.pawelczyk@gmail.com

Depresja lekooporna jest częstym problemem klinicznym dotyczącym 10-15 proc. pacjentów chorujących na depresję jednobiegunową. Schematy leczenia depresji zalecają stosowanie leków w monoterapii, a przy braku odpowiedzi na leczenie – zmianę leku przeciwdepresyjnego (LPD) na inny. Niemożność uzyskania odpowiedzi na leczenie po dwóch terapiach LPD stanowi wskazanie do rozważenia strategii wzmacniania (augmentacji) LPD przez dołączenie do terapii drugiego leku. Farmakologiczną augmentację terapii w depresji lekoopornej można przeprowadzić poprzez dołączenie do LPD wybranych leków przeciwpsychotycznych II generacji (kwetiapina, arypiprazol, olanzapina w połączeniu z fluoksetyną), soli litu i innych leków stabilizujących nastrój, hormonów tarczycy, innych LPD, jak bupropion, mirtazapina, mianseryna, oraz wybranych suplementów diety, jak kwasy tłuszczowe omega-3 lub kwas foliowy. Zastosowanie strategii augmentacji wymaga od klinicystów starannej oceny korzyści i ryzyka związanych z politerapią.

Niezależnie od dostępności nowych leków przeciwdepresyjnych ocenia się, że 10-15 proc. chorych na depresję nawracającą nie osiąga remisji po zastosowaniu leków w odpowiednich dawkach i odpowiednio długo, a 30-40 proc. uzyskuje jedynie częściową remisję objawów.[1] Decyzja dotycząca wyboru postępowania u takich pacjentów, których określa się jako opornych (resistant) lub niereagujących na leczenie (refractory), nie należy do łatwych i może sprawiać kłopoty nawet doświadczonym klinicystom.

Za depresję lekooporną uznaje się – zgodnie z konwencjami definicyjnymi – takie epizody depresyjne, które nie zareagowały na dwie kuracje LPD stosowanymi w monoterapii w odpowiedniej dawce i przez odpowiedni czas.[2] Depresję niereagującą na leczenie farmakologiczne diagnozuje się, gdy nie dochodzi do redukcji objawów po zastosowaniu wielu kuracji LPD podawanymi w odpowiednich dawkach i przez odpowiedni czas.[2] Za odpowiednią dawkę uznaje się zastosowanie LPD w co najmniej minimalnie skutecznej dawce (tab. 1), a za odpowiedni czas terapii w przypadku zaburzeń depresyjnych – 4-6 tygodni.

Depresja lekooporna jest częstym zjawiskiem klinicznym. W pragmatycznym badaniu efektywności terapeutycznej STAR*D (Sequenced Treatment Alternatives to Relieve Depression), opublikowanym na początku wieku, lecz ciągle w znacznej mierze aktualnym, ok. 30 proc. pacjentów nie uzyskało remisji objawowej pomimo zastosowania wielu różnorodnych terapii lekowych. Jedynie u niespełna 50 proc. pacjentów wystąpiła w tym badaniu odpowiedź na leczenie, tj. 50-proc. redukcja nasilenia objawów po zastosowaniu monoterapii jednym lekiem przeciwdepresyjnym, a remisję obserwowano u zaledwie 30 proc. chorych.[3]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Dołączenie LPPIIG do LPD

Badania kliniczne, randomizowane, kontrolowane placebo i metaanalizy tych badań[1,5,6] wykazały skuteczność poszczególnych preparatów z tej grupy leków w leczeniu lekoopornej depresji [...]

Dołączenie leku normotymicznego do LPD

Mechanizm działania stabilizujących nastrój soli litu nie został dotychczas dokładnie poznany, jednak uważa się, że za jego działanie przeciwdepresyjne odpowiada zwiększenie [...]

Augmentacja z wykorzystaniem hormonów tarczycy

Augmentacja LPD w depresji lekoopornej może się odbywać także za pomocą hormonów tarczycy, przy czym stosowana jest głównie trójjodotyronina (T3). Uważa [...]

Dołączenie drugiego LPD

Bupropion jest lekiem przeciwdepresyjnym, którego mechanizm działania polega na blokowaniu transportera noradrenaliny. Jest on również odpowiedzialny za transport zwrotny dopaminy ze [...]

Suplementy diety

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (NNKT omega-3) przynoszą korzystne efekty w ograniczaniu ryzyka sercowo-naczyniowego w profilaktyce i leczeniu choroby niedokrwiennej serca. [...]

Inne możliwości terapeutyczne

Badania wskazują, że istnieją także inne opcje terapeutyczne, które mogą być wykorzystane w zakresie augmentacji leczenia depresji lekoopornej, chociaż dane na [...]

Podsumowanie

Podsumowując omówione wyżej kwestie i wspierając się wynikami ostatnio przeprowadzonych metaanaliz,[1,5,6] można uznać, że obecnie do najefektywniejszych strategii augmentacji LPD w [...]