Protetyka

Uzupełnienia protetyczne w aspekcie profilaktyki chorób przyzębia – przegląd piśmiennictwa

Lek. dent. Katarzyna Kwiecień

Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna im. dr. n. med. Zbigniewa Żaka w Krakowie

Konsultacyjna Poradnia Protetyki Stomatologicznej, dyrektor: lek. med., lek. dent. Anna Maciąg-Brattemo, kierownik specjalizacji: lek. dent. Adam Gołębiowski

Adres do korespondencji: Lek. dent. Katarzyna Kwiecień, e-mail: katarzyna.kwiecien.k@wp.pl

Zdrowe przyzębie jest warunkiem koniecznym do uzyskania trwałej, funkcjonalnej i estetycznej rekonstrukcji protetycznej. Stanowi ono fundament warunkujący sukces leczenia odtwórczego. Z tego względu niezwykle istotne jest odpowiednie zaplanowanie i wykonanie uzupełnienia protetycznego, które będzie pozostawać w harmonii z sąsiadującymi tkankami przyzębia.  

Szerokość biologiczna

Wykonanie stałego uzupełnienia protetycznego wiąże się z koniecznością oszlifowania zębów filarowych, co bez wątpienia jest zabiegiem inwazyjnym. W celu uniknięcia powikłań ze strony przyzębia, niezwykle istotne jest przestrzeganie pewnych kardynalnych zasad obowiązujących podczas preparacji zębów.

Jedną z tych zasad jest konieczność poszanowania szerokości biologicznej. Przez to pojęcie należy rozumieć struktury zlokalizowane nad wyrostkiem zębodołowym, składające się z przyczepu nabłonkowego i łącznotkankowego (ryc. 1).[1,2] Uśredniona wartość szerokości biologicznej wynosi 2,04 mm,[1] jednak badania dowodzą, że wymiar ten może być odmienny dla poszczególnych zębów, a nawet dla różnych powierzchni tego samego zęba.[3] Szerokość biologiczna stanowi strefę ochronną ozębnej i szczytu wyrostka zębodołowego i z tego względu wkraczanie w jej obszar podczas szlifowania, zakładania nici retrakcyjnej czy poprzez umieszczenie brzegów uzupełnień protetycznych, jest niedopuszczalne.[4,5] Ze względu na ochronę przyzębia niezwykle ważne jest więc przestrzeganie zasady mówiącej o tym, że pobrzeże rekonstrukcji protetycznej powinno się znajdować w odległości nie mniejszej niż 2 mm od grzbietu wyrostka zębodołowego.[4,6] Naruszenie szerokości biologicznej podczas wykonywania stałych uzupełnień protetycznych może być przyczyną następujących powikłań:

  • przewlekły stan zapalny przyzębia brzeżnego,[3-5]
  • recesje dziąseł,[3-5]
  • zanik kości i tworzenie się kieszonek przyzębnych,[3-6]
  • ból,[1]
  • pojawienie się tzw. czarnych trójkątów na skutek utraty brodawek międzyzębowych,[4,7]
  • asymetria brzegu dziąsła,[7]
  • przerostowe postaci zapaleń dziąseł,[5,8,9]
  • utrata przyczepu łącznotkankowego.[8,10]


Według niektórych autorów obraz kliniczny wynikający z naruszenia szerokości biologicznej podczas wykonywania rekonstrukcji protetycznej jest uzależniony od fenotypu dziąseł. W przypadku grubego fenotypu częściej dochodzi do powstawania kieszonek przyzębnych. Natomiast u pacjentów z cienkim fenotypem dziąseł zazwyczaj pojawiają się recesje.[10] Należy podkreślić, że wywołane jatrogennym działaniem zmiany w przyzębiu nie cofają się w wyniku standardowego leczenia. W takiej sytuacji konieczne jest wykonanie nowej pracy protetycznej z poszanowaniem szerokości biologicznej. Dopiero wówczas zaistnieją warunki umożliwiające odnowę nabłonka łączącego oraz stabilizację przyczepu łącznotkankowego.[3,5]

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Lokalizacja brzegu rekonstrukcji

Ważnym zagadnieniem w aspekcie profilaktyki chorób przyzębia w leczeniu protetycznym jest także lokalizacja brzegu rekonstrukcji, która może być naddziąsłowa, dodziąsłowa lub [...]

Retrakcja dziąsła

Często wykonywaną czynnością w protetyce stomatologicznej jest retrakcja dziąsła, która ma na celu odsłonięcie granicy preparacji, uzyskanie miejsca dla masy wyciskowej [...]

Uzupełnienia tymczasowe

Bardzo ważnym etapem w wykonawstwie protez stałych jest zabezpieczenie oszlifowanych zębów dzięki uzupełnieniom tymczasowym, które nie tylko zapewniają estetykę, umożliwiają funkcję [...]

Docelowe uzupełnienia protetyczne

Ważnym zagadnieniem jest także właściwe zaprojektowanie docelowego uzupełnienia protetycznego, które nie może mieć jatrogennego wpływu na przyzębie. W przypadku korony protetycznej [...]

Częściowe protezy ruchome

Zasady profilaktyki chorób przyzębia powinny być również stosowane w odniesieniu do częściowych protez ruchomych. Protezy akrylowe osiadające są uzupełnieniami, które przenoszą [...]

Protezy szkieletowe

Protezy szkieletowe są uzupełnieniami o budowie metalowo-akrylowej, które przenoszą siły żucia na podłoże zarówno przez okostną, jak i za pośrednictwem ozębnej [...]

Podsumowanie

Powinnością lekarza jest respektowanie podstawowych zasad obowiązujących w leczeniu protetycznym, dzięki którym można uchronić pacjenta przed jatrogennym uszkodzeniem przyzębia i wynikającymi [...]