Stomatologia zachowawcza

Urazy zębów – postępowanie na podstawie opisu przypadków klinicznych

Lek dent. Aleksandra Szydłowska1

Dr n. med. Teresa Szupiany-Janeczek2

1Centralne Ambulatorium Stomatologiczne, Uniwersytecka Klinika Stomatologiczna w Krakowie, kierownik: prof. dr hab. med. Jolanta Pytko-Polończyk
2Zakład Stomatologii Zintegrowanej, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, kierownik: prof. dr hab. med. Jolanta Pytko-Polończyk

Adres do korespondencji: Dr n. med. Teresa Szupiany-Janeczek, Zakład Stomatologii Zintegrowanej, UJ CM, ul. Montelupich 4, 31-155 Kraków, tel. 12 424 54 65, e-mail: teresaszupiany@gmail.com

Leczenie zębów stałych po urazach stanowi wyzwanie dla klinicystów. Zęby po urazach wykazują spektrum objawów – od przemijających, w których wystarczająca jest obserwacja, do powikłań mogących skutkować utratą zęba. Diagnostyka i terapia wymagają interdyscyplinarnej współpracy, szerokiej wiedzy i indywidualnego podejścia, gdyż często uszkodzeniom ulegają nie tylko zęby. Właściwa diagnoza, planowanie leczenia i wizyty kontrolne mają kluczowe znaczenie dla korzystnego wyniku leczenia pacjenta po urazie.

Postępowanie w przypadku urazów zębów stanowi problem dla większości klinicystów.

Wytyczne Międzynarodowego Stowarzyszenia Traumatologii Stomatologicznej (IADT) oraz Amerykańskiego Stowarzyszenia Endodontów (AAE) są praktycznym przewodnikiem diagnostyki i postępowania z zębami po urazach. Należy jednak pamiętać, że w praktyce klinicznej mogą zdarzyć się sytuacje niejednoznaczne i bardzo złożone, np. w przypadku urazu wielu zębów po wypadku komunikacyjnym. Analizując wyniki kilkunastoletnich badań można stwierdzić, że 25 proc. dzieci w wieku szkolnym i 33 proc. dorosłych doświadczyło urazów zębów.[1] W uzębieniu stałym szczyt wypadkowości przypada pomiędzy 9. a 10. r.ż., co wiąże się z uczestnictwem dzieci w zabawach ruchowych i sportach.[2] Najczęstsze przyczyny urazów zębów to wypadki w szkole i domu (55 proc.), w trakcie uprawiania sportu (21 proc.), komunikacyjne (11 proc.) oraz akty przemocy (11 proc.).[3] Wśród czynników predysponujących zwracana jest szczególna uwaga na: pogłębiony nagryz poziomy, protruzję siekaczy oraz niekompetentne wargi. Najczęściej narażone na uraz są zęby przyśrodkowe sieczne górne.[5] Zęby mleczne ulegają najczęściej zwichnięciu, natomiast stałe złamaniu, co wynika między innymi z różnicy budowy i proporcji korzenia do korony.[6] Rokowanie w przypadku urazów stomatologicznych zależy od czasu, jaki upłynął od urazu do podjęcia prawidłowego leczenia. Niezwykle istotne jest zatem szerzenie wiedzy dotyczącej postępowania pourazowego wśród lekarzy klinicystów. W ocenie urazów zębów oraz komunikacji interdyscyplinarnej pomocne jest stosowanie adekwatnych klasyfikacji. Klasyfikacja kliniczna wg Ellisa obejmuje 9 klas:[6]

  • klasa I – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa,
  • klasa II – złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny,
  • klasa III – złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi,
  • klasa IV – uraz prowadzący do utraty żywotności miazgi,
  • klasa V – całkowite zwichnięcie zęba,
  • klasa VI złamanie korzenia,
  • klasa VII – zwichnięcie częściowe zęba,
  • klasa VIII – złamanie korony w okolicy szyjki zęba,
  • klasa IX – urazy zębów mlecznych.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Przypadek 1

23-letni mężczyzna zgłosił się do Kliniki Stomatologicznej w Krakowie z powodu przebarwienia zęba 22. W wywiadzie zgłosił uraz tej okolicy – [...]

Przypadek 2

27-letnia pacjentka zgłosiła się z powodu okresowego samoistnego bólu w okolicy zęba 47, nasilającego się podczas jedzenia. Zgłosiła, że pół roku [...]

Przypadek 3

Pacjentka, lat 40, uczestniczyła w wypadku komunikacyjnym, w wyniku którego doszło do uszkodzenia wielu zębów. W badaniu klinicznym widoczne było złamanie [...]

Podsumowanie

Procedura w przypadku urazu zębów wymaga systematycznego postępowania diagnostycznego i leczniczego. Diagnoza powinna być postawiona na podstawie badania podmiotowego, przedmiotowego i [...]