Diagnostyka

Badania laboratoryjne w gabinecie stomatologicznym – witamina D

Dr n. med. Irena Duś-Ilnicka1

Anna Szczygielska2

Prof. dr hab. med. Małgorzata Radwan-Oczko3

1Katedra i Zakład Patologii Jamy Ustnej, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, kierownik: prof. dr hab. med. Małgorzata Radwan-Oczko
2Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
3Kierownik Katedry i Zakładu Patologii Jamy Ustnej Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Adres do korespondencji: Dr n. med. Irena Duś-Ilnicka, e-mail: Irena.dus-ilnicka@umed.wroc.pl

Lekarze dentyści na wielu obszarach pracy klinicznej coraz częściej sięgają po nowoczesne zdobycze diagnostyki laboratoryjnej, a rutynowe oznaczenia parametrów krwi wspomagają diagnozowanie pacjentów. Przedstawiamy czytelnikom pierwszą z cyklu publikacji dotyczących zastosowania i interpretacji badań laboratoryjnych w codziennej praktyce lekarza dentysty. Niniejszy artykuł omawia techniczne aspekty pobierania krwi do oznaczenia witaminy D, zastosowanie tego parametru w ocenie stanu klinicznego, a także biochemiczny obrót witaminy D w organizmie ludzkim.

Niedobór witaminy D jest aktualnym i ważnym tematem zdrowia populacji w każdym wieku. Stwierdzono powiązanie niskiego stężenia tej witaminy z wieloma patologiami ogólnoustrojowymi o ostrym i przewlekłym przebiegu:

  • chorobami autoimmunologicznymi,
  • chorobami infekcyjnymi,
  • chorobami serca,
  • nowotworami złośliwymi,
  • chorobami neurologicznymi,
  • cukrzycą.[1,2]


Powiązanie stężenia witaminy D ze stanem zdrowia jamy ustnej jest również poddawane analizie i ocenie w wielu badaniach naukowych. Zwraca się uwagę na korzystne działanie witaminy D jako czynnika przeciwzapalnego w aspekcie zdrowia jamy ustnej. Omawiana jest zależność stężenia witaminy D w surowicy krwi pacjentów z ryzykiem próchnicy zębów, wpływem witaminy D na stan przyzębia i utratę kości wyrostka zębodołowego, osteointegrację implantów, powiązanie zależności jej stężenia z obecnością liszaja płaskiego oraz raka błony śluzowej jamy ustnej.[3-7]

Wpływ prozdrowotnego działania witaminy D na jamę ustną wiązany jest również z możliwością jej działania stymulującego wytwarzanie peptydów przeciwdrobnoustrojowych. Ponadto przypuszcza się, że witamina D ze względu na bezpośrednie powiązanie z homeostazą wapnia, może mieć wpływ na zmniejszenie liczby utraconych zębów oraz redukcję kości wyrostka zębodołowego. Pojawiają się doniesienia, że jej niedobór może wpływać nie tylko na niską gęstość mineralną kości i osteopenię, ale może również powodować progresję przewlekłych chorób zapalnych przyzębia.[8] Te niejednoznaczne wyniki badań dzielą środowisko lekarzy dentystów na zwolenników i przeciwników monitorowania stężenia witaminy D i jego wpływu na stan tkanek jamy ustnej. Brak jest wieloośrodkowych i randomizowanych badań potwierdzających jednoznaczny związek między niedoborem witaminy D, obrotem kostnym i innymi schorzeniami jamy ustnej.

W związku z tym istotne wydaje się zainteresowanie lekarzy dentystów tematyką diagnostyki laboratoryjnej stężenia witaminy D. Na podstawie doniesień naukowych w pracy została przedstawiona aktualna wiedza dotycząca witaminy D – z zakresu nauk pods...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Obrót witaminy D w organizmie

Witamina D jest rozpuszczalnym w tłuszczach prehormonem steroidowym należącym do rodziny secosteroidów. Występuje w dwóch formach różniących się budową strukturalną:

Diagnostyka laboratoryjna

Głównym parametrem w ocenie stężenia witaminy D we krwi jest stężenie całkowitej 25-hydroksywitaminy D w surowicy (tzw. całkowite – 25(OH)D), w [...]

Pobranie i przechowywanie materiału

Do pobrania krwi można użyć kilka typów probówek:

Implantologia a stężenie witaminy D

Coraz większa dostępność oraz zwiększenie zainteresowania pacjentów leczeniem implantologicznym za pomocą stabilnych implantów osteointegracyjnych warunkuje jego coraz szersze zastosowanie w rehabilitacji [...]

Nowotwory jamy ustnej a stężenie witaminy D

Najczęstszym nowotworem w jamie ustnej jest rak płaskonabłonkowy (ang. Oral Squamous Cell Carcinoma, OSCC), ponieważ stanowi 90 proc. rozpoznań. Szybka i [...]

Podsumowanie

Również u pacjentów stomatologicznych wskazuje się na obniżone stężenie witaminy D. Brak jest natomiast kompleksowej analizy, przeprowadzonej na dużej grupie, oceniającej [...]