Przegląd piśmiennictwa

Pionowe złamanie korzenia w zębach leczonych endodontycznie – praca poglądowa

Lek. dent. Kamila Wagner1

Dr n. med. Joanna Łaszkiewicz2

Dr hab. n. med. prof. nadzw. Elżbieta Bołtacz-Rzepkowska3

1Poradnia Stomatologii Zachowawczej SP ZOZ Centralny Szpital Kliniczny Instytut Stomatologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, kierownik: dr hab. n. med. prof. nadzw. Elżbieta Bołtacz-Rzepkowska
2Zakład Stomatologii Zachowawczej Katedry Stomatologii Zachowawczej i Endodoncji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, kierownik: dr hab. n. med. prof. nadzw. Elżbieta Bołtacz-Rzepkowska
3Kierownik Zakładu Stomatologii Zachowawczej Katedry Stomatologii Zachowawczej i Endodoncji Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Adres do korespondencji: Lek. dent. Kamila Wagner, e-mail: kamaurbaniak@gmail.com

Pionowe złamanie korzenia (VRF – Vertical Root Fracture) jest to podłużne złamanie mające początek w koronie lub korzeniu zęba.[1,2] Najczęściej biegnie w kierunku policzkowo-językowym i może dochodzić do jednej ściany (policzkowej lub językowej) albo obu ścian.[3,4] Ten rodzaj złamania zwykle dotyczy zębów leczonych endodontycznie, choć opisano również przypadki w zębach z żywą miazgą.[1,5]

W piśmiennictwie można znaleźć niejednoznaczne definicje dotyczące pionowych złamań zębów po leczeniu endodontycznym, co ogranicza dokładne określenie częstości występowania VRF. Według różnych autorów częstość występowania VRF waha się między 8,8 a 31 proc.[6-9] Najwyższy odsetek złamań korzeni (31 proc.) odnotowali w 1990 roku Sjögren i wsp.[6] Rok później Vire i wsp.[7] określili częstość występowania VRF na poziomie 13 proc., zaś Fuss i wsp.[8] w 1999 roku na 11 proc. W 2008 roku Zadik i wsp.[9] badali zęby usunięte z różnych przyczyn i stwierdzili, że jedynie 8,8 proc. z nich wykazywało cechy pionowych złamań korzeni.

Pionowe pęknięcie korzenia występuje najczęściej w zębach, których korzenie są spłaszczone w wymiarze mezjalno-dystalnym. Są to przeważnie zęby przedtrzonowe szczęki i żuchwy (52 proc.) oraz korzenie bliższe zębów trzonowych dolnych (24 proc).[10] Zaobserwowano również, że pionowe złamanie korzenia częściej występuje u kobiet i osób starszych (ok. 50.-60. r.ż.) oraz po 4-5 latach od zakończenia leczenia endodontycznego.[11]

Etiologia i patogeneza

Złamania w obrębie zębiny korzeniowej wynikają ze strukturalnego zmęczenia kolagenu po utracie żywej miazgi oraz wywierania na nią nadmiernych sił przekraczających siły wiązania zębiny.[4] Początkowo pojawia się jedynie mała rysa na niewielkiej długości korzenia w obrębie jednej ze ścian. Z biegiem czasu pęknięcie powiększa się i powstaje szczelina oddzielająca fragmenty korzenia. Toczący się proces chorobowy, z wytworzeniem ziarniny zapalnej w obrębie tkanek przyzębia, powoduje ubytek kości.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Etiologia i patogeneza

Złamania w obrębie zębiny korzeniowej wynikają ze strukturalnego zmęczenia kolagenu po utracie żywej miazgi oraz wywierania na nią nadmiernych sił przekraczających [...]

Diagnostyka

Diagnostyka pionowego złamania jest dla lekarzy klinicystów dużym wyzwaniem, ze względu na znaczną różnicę w czasie między wystąpieniem złamania a często [...]

Leczenie

Leczeniem z wyboru pionowego złamania korzenia w zębach przednich jest ekstrakcja. W przypadku zębów wielokorzeniowych można wykonać zabieg hemisekcji lub usunięcia [...]

Podsumowanie

Diagnostyka pionowego złamania korzenia jest trudna, ponieważ objawy kliniczne pojawiają się po długim czasie od wystąpienia złamania. Często są niespecyficzne, mogą [...]