Radioterapia

Rola i miejsce radioterapii u chorych na nowotwory układu pokarmowego

dr n. med. Elżbieta Korab Chrzanowska

Instytut Chirurgii Cybernetycznej, Centrum Cyberknife w Wieliszewie

Adres do korespondencji: dr n. med. Elżbieta Korab Chrzanowska, Instytut Chirurgii Cybernetycznej, Centrum Cyberknife, ul. Kościelna 63, 05-135 Wieliszew. E-mail: ekorchrz@mp.pl

Nowotwory przewodu pokarmowego stanowią grupę coraz częstszą pod względem zapadalności. W ciągu dekad obserwuje się stały wzrost zachorowań na nie, a zwłaszcza na raka jelita grubego w krajach wysoko rozwiniętych. Zwiększenie ryzyka zachorowań skłania do wyboru najskuteczniejszych metod diagnostyki i leczenia. Pod względem histopatologicznym w górnym odcinku przewodu pokarmowego występuje rak płaskonabłonkowy, a w dolnym – rak gruczołowy. Dominującą metodą postępowania z chorymi na nowotwory przewodu pokarmowego jest leczenie chirurgiczne, uzupełniającą zaś głównie chemioterapia. Poniżej przedstawiono miejsce radioterapii w leczeniu chorych na te nowotwory.

Rak przełyku

Zachorowalność na raka przełyku w Unii Europejskiej wynosi 4,5 na 100 000 osób.1 Patomorfologicznie najczęściej jest to rak płaskonabłonkowy. Rak gruczołowy rozwija się zazwyczaj w dalszej części przełyku z metaplastycznego nabłonka gruczołowego. W krajach Europy Zachodniej obserwuje się systematyczny wzrost zachorowań na raka gruczołowego, który obecnie stanowi ponad 50% wszystkich raków przełyku.2

W etiopatogenezie raka płaskonabłonkowego przełyku ważną rolę odgrywają palenie tytoniu i nadużywanie alkoholu. Z kolei rak gruczołowy przełyku najczęściej rozwija się na podłożu refluksu żołądkowo-przełykowego i przełyku Barretta.1

Podstawową metodą leczenia chorych na resekcyjnego raka położonego poza odcinkiem szyjnym przełyku jest operacja. Pacjentom, którzy nie wyrażają zgody na operację lub nie mogą być do niej zakwalifikowani z uwagi na obciążenia współistniejącymi schorzeniami, proponuje się leczenie skojarzone – chemioradioterapię (CHRT). Zgodnie z wytycznymi zawartymi w „Zaleceniach postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych – 2013” CHRT powinni też otrzymać wszyscy chorzy na raka szyjnego lub szyjno-piersiowego odcinka przełyku.3 Na podstawie piśmiennictwa wykazano, że wyłączna radioterapia, zarówno przed-, jak i pooperacyjna, nie wpływa na poprawę wieloletnich przeżyć chorych na raka przełyku.1 Natomiast skojarzenie radioterapii z chemioterapią poprawia przeżycie, o czym świadczą wyniki kilku metaanaliz i dwóch badań III fazy oceniających przydatność CHRT poprzedzającej operację (neoadiuwantowej) u chorych na raka płaskonabłonkowego przełyku w stopniu zaawansowania T3-T4 N0-3 M0.4,5 Zdaniem autorów jednego z tych opracowań zastosowanie neoadiuwantowej CHRT u chorych na raka w takim stopniu zaawansowania zwiększa ryzyko zgonu po operacji. Skuteczność CHRT poprzedzającej operację wykazano też u chorych na raka przełyku, zwłaszcza gruczołowego, w stopniu zaawansowania T1-2 N1-3 M0. Natomiast w badaniu III fazy (FFCD9901) przeprowadzonym we Francji wyłącznie z udziałem chorych na raka płaskonabłonkowego przełyku w stopniu T1-2 N1-3 M0 zastosowanie neoadiuwantowej CHRT nie poprawiło przeżycia.1

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rak żołądka

W 2012 r. we wszystkich krajach europejskich stwierdzono 140 000 nowych zachorowań na raka żołądka. Zajmuje on szóste miejsce wśród najczęściej rozpoznawanych [...]

Rak trzustki

Rak trzustki jest czwartym wśród nowotworów będących najczęstszą przyczyną zgonów w Europie.10 Dominującym typem histopatologicznym jest rak gruczołowy, który stanowi ponad 80% [...]

Rak wątroby i dróg żółciowych

Zachorowalność na raka wątroby systematycznie wzrasta. Jest on szóstym wśród najczęściej rozpoznawanych na świecie nowotworów złośliwych i trzecią przyczyną zgonów z powodu nowotworu [...]

Rak jelita

U chorych na raka jelita cienkiego radioterapia nie jest rutynowo stosowana ze względu na złą tolerancję promieniowania jonizującego przez jelito i mogące wystąpić [...]

Rak odbytu

Zachorowalność na raka odbytu wynosi 1 na 100 000 osób i jest częstsza wśród kobiet. Wiąże się z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV [...]

Podsumowanie

Nowotwory przewodu pokarmowego stanowią liczną grupę, a zachorowalność na nie stale wzrasta. Dominującym typem histologicznym nowotworu jest rak gruczołowy. Podstawową metodą leczenia [...]