Postępowanie okołooperacyjne

Opieka pooperacyjna nad chorym z zaburzeniami czynności tarczycy

lek. Xymena Żórawska-Wasilewska

dr n. med. Janusz Pachucki

prof. dr hab. n. med. Tomasz Bednarczuk

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Adres do korespondencji: prof. dr hab. n. med. Tomasz Bednarczuk, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Endokronologii WUM, Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny, ul. Banacha 1 a, 02-097 Warszawa. E-mail: endosek@wum.edu.pl

 

Postępowanie w okresie okołooperacyjnym zależy od rodzaju i nasilenia zaburzeń tarczycy oraz trybu podejmowanego leczenia chirurgicznego. Chirurg i anestezjolog powinni w tym celu nawiązać współpracę z endokrynologiem lub internistą.

Zaburzenia czynności tarczycy występują u około 5% populacji, częściej wśród kobiet i osób starszych, co oznacza, że problem może dotyczyć dużej liczby chorych wymagających operacji. Nadal brakuje jednoznacznych zaleceń sformułowanych zgodnie z zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (EBM – evidence based medicine) dotyczących opieki okołooperacyjnej nad chorymi z hipo- lub hipertyreozą.

Przedstawiamy postępowanie u chorych z pierwotnymi zaburzeniami czynności tarczycy, które stanowią ponad 99% wszystkich przypadków (choroby przysadki, które prowadzą do wtórnej nadczynności lub niedoczynności tarczycy, występują bardzo rzadko).

U kogo przeprowadzić diagnostykę w kierunku zaburzeń czynności tarczycy?

Nie zaleca się przesiewowej oceny w kierunku zaburzeń czynności tarczycy u wszystkich chorych wymagających operacji. Wskazaniami do przeprowadzenia takiej diagnostyki są:

  • objawy kliniczne hipo- lub hipertyreozy (uwaga: przebieg kliniczny chorób tarczycy u osób w wieku podeszłym może być skąpoobjawowy, a zaburzenia dotyczą głównie układu sercowo-naczyniowego)
  • nieprawidłowości w badaniu palpacyjnym tarczycy (wole, guzki)
  • przebyte leczenie chorób tarczycy
  • ekspozycja na duże dawki jodu (np. amiodaron, radiologiczne środki kontrastowe)
  • choroby autoimmunologiczne innych narządów
  • obciążający wywiad rodzinny w kierunku zaburzeń czynności tarczycy
  • przyjmowanie niektórych leków (np. węglanu litu, interferonu).

Badaniem przesiewowym w ocenie pierwotnych zaburzeń czynności tarczycy jest oznaczenie stężenia hormonu tyreotropowego (TSH – thyroid stimulating hormone) w surowicy. Jeśli stężenie TSH jest nieprawidłowe, zaleca się oznaczenie stężeń wolnych hormonów tarczycy – tyroksyny (fT4) i trijodotyroniny (fT3). W uproszczeniu na podstawie wartości stężeń TSH, fT4 i fT3 można wyróżnić 5 podstawowych stanów tyreometabolicznych wymienionych w tabeli 1. W szerszym rozumieniu o przynależności do danej grupy decyduje, poza wynikami badań laboratoryjnych, ocena kliniczna opierająca się na indywidualnym doświadczeniu lekarza.1

Jawna niedoczynność tarczycy

Definicja i etiologia

Jawna niedoczynność tarczycy to zespół objawów wywołanych niedoborem trijodotyroniny (T3). W pierwotnej niedoczynności tarczycy w badaniach biochemicznych stwierdza się podwyższone stężenie TSH i obniżone stężenie fT4 w surowicy, natomiast stężeni...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Subkliniczna niedoczynność tarczycy

Subkliniczną (utajoną, skąpoobjawową) niedoczynność tarczycy rozpoznaje się na podstawie wyników badań laboratoryjnych (nieznacznie podwyższonego stężenia TSH w surowicy przy prawidłowych stężeniach fT4 [...]

Jawna nadczynność tarczycy

Jawna nadczynność tarczycy to zespół zaburzeń klinicznych wynikających ze zwiększonego wydzielania hormonów tarczycy – T4 i (lub) T3. W pierwotnej nadczynności tarczycy w badaniach [...]

Subkliniczna nadczynność tarczycy

Subkliniczną (utajoną, skąpoobjawową) nadczynność tarczycy rozpoznaje się na podstawie wyników badań laboratoryjnych (obniżonego stężenia TSH oraz prawidłowych stężeń fT4 i fT3 w surowicy) [...]

Podsumowanie

Postępowanie okołooperacyjne u chorych z zaburzeniami czynności tarczycy zależy od rodzaju i nasilenia zaburzeń oraz rodzaju operacji i trybu jej przeprowadzenia. Szczególnej uwagi wymagają chorzy [...]