Temat numeru

Leczenie owrzodzeń tętniczych kończyn dolnych

dr hab. n. med. Krzysztof Bojakowski

Klinika Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej, CSK MSWiA, Warszawa

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Krzysztof Bojakowski, Klinika Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej, CSK MSWiA, ul. Wołoska 137, 02-507 Warszawa

Leczenie owrzodzeń niedokrwiennych wymaga pilnego i wielokierunkowego postępowania. Chorzy z owrzodzeniami niedokrwiennymi kończyn dolnych znajdują się bowiem w grupie bardzo dużego ryzyka powikłań ze strony układu krążenia oraz konieczności wykonania dużych amputacji.

Wstęp

Krytyczne niedokrwienia powodują około 30% wszystkich owrzodzeń kończyn dolnych. Zapadalność na owrzodzenia tętnicze kończyn dolnych oceniana jest w Europie i Stanach Zjednoczonych na 500-1000 nowych przypadków na milion mieszkańców rocznie,1 a częstość występowania na 1,3-2,3%. Z uwagi na starzenie się społeczeństw oraz częstsze występowanie niedokrwienia kończyn dolnych u osób starszych częstość rozwoju owrzodzeń niedokrwiennych, zwłaszcza u chorych ze współistniejącą cukrzycą, zwiększa się. Przewiduje się, że liczba chorych ze zmianami martwiczymi na kończynach dolnych spowodowanymi miażdżycą i cukrzycą może się podwoić w ciągu następnych 15-20 lat.2 Owrzodzenia kończyn dolnych występują w najbardziej zaawansowanych stadiach przewlekłego niedokrwienia kończyn dolnych (w krytycznym niedokrwieniu) i często współistnieją z bólami nocnymi lub spoczynkowymi. W najczęściej stosowanej skali oceny stopnia niedokrwienia kończyny, skali Rutheforda, owrzodzenia niedokrwienne są kwalifikowane jako najbardziej zaawansowane – 5 i 6 kategoria, co odpowiada 4 stopniowi w skali Fontaine’a. W celu dokładniejszego określenia owrzodzenia niedokrwiennego i oceny zagrożenia kończyny amputacją opracowano wiele skal, w których uwzględniane są nie tylko wielkość, głębokość i lokalizacja owrzodzenia, ale również współistniejące zakażenie, zaburzenia działania układu nerwowego, zajęcie kości i stawów oraz głębokość niedokrwienia.3

Zdecydowanie najczęstszą przyczyną powstania owrzodzenia niedokrwiennego kończyn dolnych jest miażdżyca. Znacznie rzadziej do niedokrwiennych zmian martwiczych prowadzą inne choroby naczyniowe: choroba Bürgera, zapalenia naczyń, choroby tkanki łącznej, stosowanie substancji naczyniokurczących (amin katecholowych lub kokainy).4 Z uwagi na współistniejące powszechnie zmiany miażdżycowe innych tętnic chorzy z owrzodzeniami niedokrwiennymi kończyn dolnych znajdują się w grupie bardzo dużego ryzyka utraty kończyny, jak również innych powikłań ze strony układu krążenia, w tym zgonu. W tej grupie chorych konieczne jest pilne leczenie wielokierunkowe. Powinno ono objąć leczenie zachowawcze (redukcję czynników ryzyka miażdżycy) oraz zabiegowe (poprawiające napływ krwi do niedokrwionych tkanek).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Patogeneza owrzodzeń tętniczych kończyn dolnych

Niewielkie zaburzenia napływu krwi do kończyn dolnych mogą przebiegać bezobjawowo. Wraz z narastaniem zaburzeń pojawiają się bóle mięśni łydek po określonym wysiłku [...]

Czynniki ryzyka rozwoju owrzodzeń tętniczych

Owrzodzenia niedokrwienne kończyn dolnych w zdecydowanej większości rozwijają się na podłożu miażdżycy. Z tego względu najczęstszymi czynnikami ryzyka powstawania owrzodzeń niedokrwiennych są czynniki [...]

Diagnostyka owrzodzeń tętniczych

Podstawą rozpoznania owrzodzenia niedokrwiennego kończyn dolnych jest odpowiednio przeprowadzone badanie kliniczne. Na podstawie właściwie przeprowadzonego wywiadu oraz badania przedmiotowego doświadczony lekarz [...]

Leczenie

Celem leczenia chorych z owrzodzeniami tętniczymi kończyn dolnych jest zagojenie owrzodzenia oraz maksymalna redukcja ryzyka powikłań ze strony układu krążenia. Wdrożenie leczenia [...]

Podsumowanie

Owrzodzenie kończyn dolnych powstające w wyniku niedokrwienia jest istotnym problemem medycznym. Wymaga ono pilnego i wielokierunkowego działania. Celem leczenia jest ograniczenie utraty tkanek [...]