Temat numeru

Nowoczesne technologie w chirurgii gruczołów dokrewnych

dr hab. n. med. Aleksander Konturek, prof. UJ

prof. dr hab. n. med. Marcin Barczyński

III Katedra Chirurgii Ogólnej, Klinika Chirurgii Endokrynologicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Aleksander Konturek, prof. UJ, III Katedra Chirurgii Ogólnej, Klinika Chirurgii Endokrynologicznej Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, ul. Prądnicka 35-37, 31-202 Kraków; e-mail: okont@mp.pl

Postęp diagnostyczny i terapeutyczny, jaki się dokonał w chirurgii gruczołów dokrewnych na przestrzeni ostatnich 20-30 lat, należy do najbardziej spektakularnych zmian w jakości i sposobie leczenia tej grupy schorzeń.

Wprowadzenie

Rozwój badań diagnostycznych, nowoczesnych metod wizualizacyjnych, kontroli śródoperacyjnej czy wreszcie nowoczesnego instrumentarium w chirurgii gruczołów dokrewnych wpłynął na zakres i charakter technik operacyjnych oraz zasad kwalifikacji pacjentów do zabiegów. Postęp ten istotnie zmienił strategie i zakres leczenia operacyjnego. Na podstawie danych z piśmiennictwa i własnych doświadczeń omawiamy najważniejsze zmiany, jakie nastąpiły w ostatnim czasie w tej dziedzinie chirurgii.

Chirurgia tarczycy i przytarczyc

Ewolucja technik zabiegowych w chirurgii tarczycy i przytarczyc, jaka dokonała się w ciągu kilku ostatnich dekad, nie byłaby możliwa, gdyby nie swoista rewolucja chirurgiczna przełomu XIX i XX wieku. Podstawy i założenia techniki operacyjnej oraz patofizjologii przedstawione przez ojca chirurgii tarczycy Emila Theodora Kochera spowodowały radykalne zmniejszenie śmiertelności i ryzyka innych powikłań. Dalszy rozwój przyczynił się do wystandaryzowania techniki operacyjnej, a prace innych autorów, takich jak: Felix Mandl, Frank Lahey, William Halsted czy Jan Mikulicz-Radecki, ugruntowały pozycję klasycznej tyroidektomii i paratyroidektomii jako najskuteczniejszych metod leczenia chorób gruczołów dokrewnych.

W drugiej połowie lat 90. ubiegłego wieku dynamicznie rozwinęły się metody endoskopowe. Chirurgia gruczołów dokrewnych stała się jedną z pierwszych dziedzin chirurgii, w której wykorzystano te techniki podczas zabiegów, czego ukoronowaniem była pierwsza wideoskopowa paratyroidektomia i tyroidektomia. Kolejne lata przyniosły intensywny rozwój chirurgii endoskopowej gruczołów dokrewnych. Obecnie wszystkie znane ośrodki chirurgii endokrynologicznej w Europie i na świecie oferują pacjentom zabiegi endoskopowe tarczycy i przytarczyc. Bogactwo tych technik skłoniło nas do podjęcia próby usystematyzowania dostępów oraz technik operacyjnych z wykorzystaniem wideoendoskopii w chirurgii tych gruczołów. Warto zwrócić uwagę, że termin „nowoczesne technologie” dotyczy nie tylko techniki operacyjnej, ale również szeroko pojętej roli, jaką odgrywają najnowsze urządzenia do monitorowania jakości wykonywanych procedur. Mowa o znaczeniu śródoperacyjnego neuromonitoringu nerwów krtaniowych wstecznych i gałęzi zewnętrznej nerwu krtaniowego górnego oraz zapobieganiu pooperacyjnej niedoczynności przytarczyc w chirurgii gruczołu tarczowego (np. dzięki fluorescencyjnym metodom identyfikacji śródoperacyjnej przytarczyc), a także monitorowaniu skuteczności leczenia w zabiegach paratyroidektomii (m.in. śródoperacyjnym pomiarze stężenia natywnego parathormonu [iPTH – intact parathormone]).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Chirurgia nadnerczy

Rozwój instrumentarium i technik diagnostyki obrazowej oraz dostępność metod laparoskopowych sprawiły, że klasyczna adrenalektomia jest zabiegiem wykonywanym coraz rzadziej. Nadal stanowi metodę [...]

Podsumowanie

Nowoczesne technologie w leczeniu chorób gruczołów dokrewnych obejmują techniki operacyjne, które świadczą o znacznym postępie, jaki się dokonał w diagnostyce i monitorowaniu jakości leczenia operacyjnego. [...]