Streszczenie
Obserwacje dotyczące wywoływania zaostrzeń atopowego zapalenia skóry przez czynniki wewnętrzne (zakażenia bakteryjne) oraz zewnętrzne (psychologiczne) są wyjaśnione przez badania wykazujące, że stres upośledza czynność bariery skórnej i sprzyja zmianie układu immunologicznego w kierunku przewagi limfocytów Th2/odpowiedzi alergicznej. Ponadto wydaje się, że u chorych na atopowe zapalenie skóry występuje wrodzone zaburzenie czynności podwzgórza, które upośledza prawidłową czynność osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Neuropeptydy uwolnione w skórze mogą również pośredniczyć w zapaleniu neurogennym, w tym degranulacji komórek tucznych. Atopowe zapalenie skóry powoduje znaczny stres i upośledza jakość życia chorych i ich rodzin. Ostatnio okazałosię, że działania psychologiczne i zmniejszające stres poprawiły samopoczucie pacjentówi istotnie objawy skórne.
Wprowadzenie
Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, związaną z nadwrażliwością skóry na środowiskowe czynniki wywołujące. Często jest pierwszym krokiem marszu atopowego skutkującego astmą i alergicznym nieżytem nosa. Klinicznie AZS charakteryzujesię wypryskowymi, słabo odgraniczonymi, rumieniowymi plamami z towarzyszącym świądem, z predylekcją zmian do okolic zgięć stawowych. Typowo AZS występuje w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa, u 85% chorych dzieci objawy występują przed ukończeniem 5 r.ż. Częstość występowania wśród amerykańskich dzieci w wieku szkolnym, ocenianana 17%, wskazuje, że atopowe zapalenie skóry jest najczęstszą chorobą przewlekłą wieku dziecięcego i jego rozpowszechnienie wzrasta. Przyczyna atopowego zapalenia skóry jest słabo poznana, ale uważa się, że choroba jest wynikiem złożonych interakcji predyspozycji genetycznych, środowiska, zmienionych czynności układu immunologicznego i wpływów psychologicznych. Nowe spojrzenie na etiologię choroby wnoszą mutacje filagryny i receptora Toll-like 2 (TLR2). Filagryna zlokalizowana jest w zrogowaciałej otoczce komórek naskórka i ważna w utrzymaniu czynności bariery naskórkowej. Receptor TLR2 jest związany ze zdolnością wrodzonego układu immunologicznego do rozpoznawania i powiadamiania o patogenach zewnętrznych. Nowymi kandydatami genowymii chromosomowymi są: chromosom 1q21 (zawiera gen kodujący filagrynę), inhibitor proteazyserynowej typu Kazal 5 (Kazal-type 5, SPINK5, inhibitor proteazy), przekaźnik sygnału i aktywator transkrypcji 6 (STAT6, czynnik transkrypcyjny ważny w przekazywaniu sygnałów IL-4i IL-13), chemokina RANTES ważna dla rekrutacji i pobudzenia eozynofili (regulated on activation, normal T-cell expressed and secreted) oraz receptory dla IL-4 i IL-13. Atopowe zapalenie skóry może głęboko wpływać na wiele aspektów życia dziecka. Badania mierzące jakość życia wykazały, że dzieci chorujące na AZS odczuwają większe upośledzenie w porównaniu z dziećmi cierpiącymi na inne choroby przewlekłe (np. cukrzycę, mukowiscydozę). Życie z przewlekłą chorobą skóry może być stresujące zarówno dla chorego, jak i jego opiekuna.