Streszczenie
Mniej jednak wiemy na temat wpływu palenia tytoniu na odpowiedź immunologiczną zarówno wrodzoną, jak i nabytą. Wykazano, że dym tytoniowy nasila wytwarzanie wielu cytokin prozapalnych, takich jak TNF-α, IL-1, IL-6, IL-8, GM-CSF, jednocześnie ograniczając wytwarzanie cytokin o działaniu przeciwzapalnym, takich jak IL-10. Dym tytoniowy, za pośrednictwem wielu mechanizmów, prowadzi do wzrostu stężenia IgE i, w konsekwencji, do rozwoju chorób atopowych (alergii) i astmy. Ponadto, składniki dymu tytoniowego aktywują makrofagii komórki dendrytyczne.
Coraz więcej wiemy na temat wpływu dymu tytoniowego na rozwój chorób dróg oddechowych. Jednocześnie poznajemy coraz więcej mechanizmów łączących to ryzykowne społeczne zachowanie z chorobami autoimmunologicznymi, czego wyrazem jest na przykład wytwarzanie przeciwciał rozpoznających cytrulinowane białka w reumatoidalnym zapaleniu stawów, czy też wzrost miana przeciwciał anty-dsDNA w toczniu rumieniowatym układowym.
Niniejszy przegląd podkreśla wagę prewencji i zaprzestania palenia tytoniu nie tylko z punktu widzenia chorób układu oddechowego, ale również w zaburzeniach autoimmunologicznych.
SŁOWA KLUCZOWE
dym tytoniowy, nikotyna, zapalenie, immunosupresja, autoodporność
Palenie tytoniu jest jednym z najsilniejszych i najczęstszych uzależnień, wpływającym na zachowania człowieka od ponad czterech wieków. Dym tytoniowy wpływa na liczne narządy i prowadzi do rozwoju wielu chorób odtytoniowych. Szczególnie dobrze udokumentowane ryzyko, związane z paleniem tytoniu, dotyczy układów oddechowego i krążenia. Palenie tytoniu oddziałuje na układ odpornościowy na wiele sposobów. Prawdopodobnie liczne przewlekłe choroby układowe są pośrednim skutkiem stałej ekspozycji na substancje chemiczne znajdujące się w dymie tytoniowym. Ta ekspozycja prowadzi do reakcji zapalnych będących odpowiedzią na stres oksydacyjny wywołany nałogiem. Ponadto osoby palące są podatniejsze na liczne zakażenia i predysponowane do wystąpienia odpowiedzi uczuleniowej w drogach oddechowych (ryc. 1).
1. Skład dymu tytoniowego
Żarzący się w końcowej części papierosa tytoń rozgrzewa przepływające przez niepalącą się część papierosa powietrze, które indukuje uwalnianie zarówno nikotyny, jak i innych czynników toksycznych. Część z uwolnionych składników ulega kondensacji do cząstek dymu. Palacz wdycha wzbogacony w nikotynę aerozol zawierający cząstki o mikronowych wymiarach, co umożliwiaich wydajne odkładanie w pęcherzykach i szybkie wchłanianie do krwi. Oprócz nikotyny palący się papieros wytwarza około 6000 różnych związków, w tym wielopierścieniowe wodorowęglany aromatyczne, glikoproteinę tytoniową oraz tlenki metali. Wiele z tych związków cechuje się udokumentowanymi właściwościami antygenowymi, cytotoksycznymi, mutagennymi lub rakotwórczymi. Większość z nich powstaje podczas spalania tytoniu.
Przewlekła ekspozycja szczurów na fazę gazową dymu tytoniowego nie prowadzi do istotnych zmian w odpowiedzi układu odpornościowego, co wskazuje, że jego właściwości immunosupresyjne są przede wszystkim związane z cząstkami powstającymi na poszczególnych etapach palenia.