Streszczenie
Wiele wysiłku włożono w rozpoznanie poszczególnych typów morfologicznych naczyń, co pozwoliło na podział nowotworów na melanocytowe i niemelanocytowe, łagodne i złośliwe nowotwory niebarwnikowe. Wśród szerokiego zakresu różnych wzorców naczyniowych można wyróżnić sześć podstawowych. Są to wzorce opisywane jako: przecinkowaty, kropkowany, linijny nieregularny, przypominający szpilkę do włosów, kłębuszkowaty oraz drzewkowaty. Z pewnymi wyjątkami naczynia przecinkowate, kropkowane oraz nieregularne linijne są związane z nowotworami melanocytowymi. Natomiast trzy pozostałe typy naczyń z reguły sugerują nowotwór wywodzący się z keratynocytów. Poza typem morfologicznym naczyń równie ważne z punktu widzenia diagnostycznego są: ich układ architektoniczny w obrębie zmiany oraz obecność dodatkowych cech widocznych w badaniu. Niniejszy artykuł zawiera ogólne informacje dotyczące badania dermoskopowego niebarwnikowych nowotworów skóry i został podzielony na dwie części. Część pierwsza dotyczy dermoskopowych wzorców naczyniowych występujących w przypadku łagodnych i złośliwych melanocytowych nowotworów skóry. W części drugiej omówiono natomiast dermoskopowe wzorce naczyniowe spotykane w przypadku łagodnych i złośliwych niemelanocytowych nowotworów skóry. Ponadto każda z części zawiera specjalne wytyczne w zakresie postępowania w przypadku melanocytowych i niemelanocytowych niebarwnikowych nowotworów skóry.
CELE I ZADANIA DYDAKTYCZNE
Po przeczytaniu artykułu czytelnik powinien umieć rozpoznawać różne struktury naczyniowe oraz układy architektoniczne naczyń występujące w obrębie nowotworów skóry, jak również znać cechy dermoskopowe niebarwnikowych nowotworów skóry, rozumieć diagnostyczne znaczenie naczyń związanych ze znamionami i czerniakiem oraz odpowiednio postępować w przypadku niebarwnikowych melanocytowych nowotworów skóry.
SŁOWA KLUCZOWE
Czerniak bezbarwnikowy, znamię Clarka, znamię skórne, dermoskopia, czerniak zawierający śladowe ilości barwnika, znamię Spitz, nowotwór Spitz, naczynia
Dermoskopia jest nieinwazyjną techniką stosowaną w diagnostyce barwnikowych nowotworów skóry (pigmented skin tumor, PST), cieszącą się dużą popularnością ze względu na większą skuteczność diagnostyczną w porównaniu do oceny dokonywanej okiem nieuzbrojonym. Dermoskopy to zmodyfikowane urządzenia powiększające, pozwalające na obrazowanie struktur barwnikowych oraz naczyń znajdujących się w obrębie naskórka i powierzchownych warstw skóry właściwej. Ponieważ większość struktur ocenianych tego rodzaju badaniem odpowiada określonym cechom histopatologicznym, dermoskopia może być traktowana jako łącznik między cechami klinicznymi (makroskopowymi) a histopatologicznymi (mikroskopowymi).
W przeciwieństwie do dermoskopów tradycyjnych, w których wykorzystuje się zjawisko immersji (stosując płyn lub żel), w urządzeniach nowej generacji do oceny struktur skórnych stosuje się światło spolaryzowane. Oba systemy są dostępne komercyjnie i zapewniają 10-krotne powiększenie. Przewagą dermoskopów ze światłem spolaryzowanym jest fakt, że niekonieczny jest bezpośredni kontakt fizyczny między szklaną powierzchnią płytki a powierzchnią skóry. I odwrotnie, minusem urządzeń bez światła spolaryzowanego jest to, że powierzchnia szklanej płytki może wywierać nacisk na powierzchnię zmiany skórnej, uciskając naczynia włosowate i powodując tym samym utrudnienie w ich obrazowaniu. O ile w przypadku oceny PST jest to jedynie pewne ograniczenie diagnostyczne, to w przypadku niebarwnikowych nowotworów skóry (nonpigmented skin tumors, NPST) obecność naczyń może stanowić jedyną zauważalną cechę dermoskopową i tym samym cenną wskazówkę diagnostyczną.
Jako że NPST stanowią wyzwanie diagnostyczne dla lekarzy, wiele prac poświęcono identyfikacji wzorców naczyniowych, pomocnych w ich prawidłowym rozpoznaniu. W poniższym artykule zaprezentowano przegląd dermoskopowych wzorców naczyniowych, zwracając uwagę na cechy o kluczowym znaczeniu, oraz zamieszczono wskazówki diagnostyczne pozwalające na odpowiednie postępowanie w przypadku najczęściej występujących NPST.
Dodaj do ulubionych