Zaburzenie obrazu ciała

Zaburzenie obrazu ciała koncentruje się na nadmiernym zaniepokojeniu i pochłonięciu wyobrażonym lub niewielkim defektem dotyczącym wyglądu zewnętrznego. Chociaż często upośledza funkcjonowanie, jest zbyt rzadko rozpoznawane i często nie rozumiane przez opinię społeczną i lekarzy. U osób cierpiących na zaburzenie obrazu ciała występuje wiele różnych objawów, przeważnie obejmujących obsesyjne myśli i kompulsyjne zachowania dotyczące wyglądu zewnętrznego. Najczęściej źródłem niezadowolenia są pewne cechy twarzy. Zaburzenie obrazu ciała przeważnie jest postrzegane jako spektrum zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych, chociaż niekiedy jest traktowane jak zaburzenie lękowe, a w DSM-IV jest klasyfikowane jako zaburzenie pod postacią somatyczną. Czasami jest mylone z fobią społeczną (która często współwystępuje), ponieważ osoby z zaburzeniem obrazu ciała przeważnie są nieśmiałe i wycofane społecznie.

Historia pojęcia

Chociaż zaburzenie obrazu ciała dopiero niedawno zostało uwzględnione w systemach diagnostycznych, to rozpoznawalne opisy tego zaburzenia sięgają XIX wieku. W 1886 roku Morselli jako pierwszy opisał charakterystyczne objawy dysmorfofobii. Później również Kraepelin opisał pacjentów z tym zaburzeniem, zaś sporządzony przez Freuda opis „człowieka wilka” może być traktowany jako prawdopodobny przypadek zaburzenia obrazu ciała.
W 1980 roku w opracowanej przez APA DSM-III dysmorfofobia otrzymała ostatecznie nazwę zaburzenia obrazu ciała, aby odróżnić ją od zaburzeń o charakterze fobii oraz umieszczona pod hasłem „atypowe zaburzenie pod postacią somatyczną”. Nie opracowano dla niej odrębnych kryteriów diagnostycznych aż do rewizji w 1987 roku (DSM-IIIR), w którym została sklasyfikowana jako odrębne zaburzenie, z podziałem na podtyp urojeniowy i nieurojeniowy.
Wraz z opublikowaniem DSM-IV zmieniono kryteria zaburzenia obrazu ciała. Usunięto przekonania o charakterze urojeń, zaś dysmorfofobię urojeniową zaczęto kodować oddzielniena osi I jako zaburzenie urojeniowe typ somatyczny. Zaburzenie obrazu ciała w ICD-10 jest kodowane jako „zaburzenie hipochondryczne” (F 45.2), w tej samej kategorii, w której znajduje się zaburzenie hipochondryczne, co wydaje się mniej satysfakcjonującą klasyfikacją. ICD-10 sugeruje ponadto rozpoznawanie „innych uporczywych zaburzeń urojeniowych” (F 22.8) u osób, których przekonania mają charakter urojeniowy, zamiast traktować to zaburzenie jako odrębne, jak ma to miejsce w DSM-IV. Grupa robocza DSM-5 rozważa obecnie umieszczenie zaburzeń obrazu ciała w kategorii spektrum zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Najważniejsze punkty kryteriów DSM-IV i ICD-10 porównano w ramce 1.