Seria przypadków: retrospektywny przegląd przypadków zatorów w obrębie siatkówki wykrytych podczas badania przesiewowego w kierunku retinopatii cukrzycowej: czy istnieją korzyści z kierowania do specjalistów w celu dalszej diagnostyki i leczenia?

Obserwacje poczynione podczas badań w kierunku retinopatii zapoczątkowały tworzenie zaleceń dotyczących kierowania do specjalistów i badań kontrolnych. Postępowanie w przypadku innych patologii, takich jak zator tętniczek siatkówki, jest jednak niejasne. Związek między występowaniem tych zmian a zapadalnością na choroby sercowo-naczyniowe i śmiertelnością został w piśmiennictwie dobrze udokumentowany. Występowanie zatorów tętniczek siatkówki wiąże się z większym ryzykiem występowania udarów mozgu, co wykazano w analizie dwóch dużych badań populacyjnych, która uwidoczniła umiarkowany wzrost śmiertelności ogólnej i z powodu udarów mozgu niezależnie od sercowo-naczyniowych czynników ryzyka. Zatory tętniczek siatkówki zidentyfikowano u 1,3-1,4% osób >40 roku życia. Zmiany w postaci blaszek wklinowane są w tętniczki siatkówki. Mają one owalny lub romboidalny kształt, z refleksem lub bez. Zatory o widocznym refleksie są złożone z kryształów cholesterolu, natomiast bez refleksu składają się z włóknika, płytek krwi i złogów wapnia. Zatory cholesterolowe, znane także pod nazwą blaszki Hollenhorsta, występują najczęściej, stanowiąc około 80% przypadków. Istnieje wiele potencjalnych źródeł zatorów tętniczek siatkówki. Uważa się, że zatory cholesterolowe powstają z miażdżycowo zmienionych blaszek w tętnicy szyjnej wewnętrznej lub wspólnej, a płytkowo-włókniste ze ściennych zatorów w tętnicy szyjnej, natomiast uwapnione zatory to fragmenty uwapnionych zmian na zastawkach serca. Związek między cukrzycą i zatorami naczyń siatkówki nie jest dobrze poznany. Spośród dwóch dużych badań, ktorych tematem były zatory naczyń siatkówki − Beaver Dam Eye Study (BDES) i Blue Mountains Eye Study (BMES) – jedynie BDES wykazało, że u osób z zatorami naczyń siatkówki częściej występowała cukrzyca niż w grupie osób bez zatorów. Ponieważ występowanie zatorów tętniczek siatkówki wiąże się z wyższym ryzykiem wystąpienia udaru mózgu i rozwoju choroby sercowo-naczyniowej, pacjenci, u których stwierdzono zator tętniczek siatkówki, czasami przechodzą diagnostykę w kierunku chorób sercowo-naczyniowych. Częstość występowania i zróżnicowanie wyników badania układu sercowo-naczyniowego oraz chirurgiczne czy farmakologiczne interwencje u osób z zatorami tętniczek siatkówki nie zostały dokładnie opisane. Celem tego retrospektywnego przeglądu przypadków klinicznych było scharakteryzowanie i ocena postępowania w przypadku zatorów tętniczek siatkówki w populacji chorych na cukrzycę typu 2. Pytania 1. Jaki jest związek między występowaniem zatorów tętniczek siatkówki a cukrzycą, chorobą naczyń i śmiertelnością całkowitą? 2. Czy pacjenci z bezobjawowymi zatorami tętniczek siatkówki, wykrytymi podczas badania przesiewowego w kierunku retinopatii cukrzycowej, powinni być kierowani do dalszej diagnostyki i leczenia chorób układu sercowo- naczyniowego? 3. Jaka jest efektywność kosztowa wykonywania dalszych badań obrazowych po przypadkowym rozpoznaniu zatoru tętniczek siatkówki? Opis badania Przeprowadziliśmy retrospektywne badanie polegające na przeglądaniu kart informacyjnych wszystkich pacjentów podlegających badaniom przesiewowym w kierunku retinopatii w klinikach Nashville i Murfreesboro Tennessee Veterans Administration (VA) Hospitals w okresie od 1 maja 2003 do 30 września 2006 roku. Badania przesiewowe prowadzono za pomocą fotografii cyfrowej o wysokiej rozdzielczości oraz scentralizowanego oceniania obrazow. W każdym oku wykonano dwa 45-stopniowe zdjęcia o rozdzielczości 6,3 megapiksela za pomocą aparatu do badania dna oka firmy Canon CR6-45NM wyposażonego w kamerę cyfrową Canon EOS D-60. Obrazy były następnie transmitowane do Vanderbilt Ophthalmic Imaging Center, gdzie oceniały je co najmniej dwie osoby, doświadczone w ocenie takich obrazów (>14 000 ocenianych przypadków każdy), pod względem obecności zmian związanych z retinopatią cukrzycową lub innych istotnych patologii. Jeśli znaleziono zmiany wewnątrznaczyniowe, zdjęcia ponownie oceniał okulista. Nie oceniano rodzaju zatoru. Jeśli na zdjęciu zlokalizowano zator naczyń siatkówki, do lekarza kierującego na badanie wysyłano pilne powiadomienie (jako element programu badań przesiewowych).