Pramlintyd – kliniczne strategie sukcesu

Nieleczona hiperglikemia może ostatecznie doprowadzić do rozwoju kwasicy ketonowej lub stanu nieketonowej hiperglikemii hiperosmolarnej, dwóch najpoważniejszych ostrych powikłań metabolicznych cukrzycy. W dłuższej perspektywie utrzymująca się hiperglikemia może być przyczyną przewlekłych powikłań: choroby układu sercowo-naczyniowego, udaru mózgu, retinopatii, nefropatii oraz neuropatii.
Pierwotnym celem leczenia cukrzycy jest osiągnięcie i utrzymanie optymalnej   kontroli glikemii, co może zmniejszyć ryzyko późnych powikłań cukrzycy. Mimo największych wysiłków wielu chorych nie osiąga rekomendowanych w tabeli 1 celów leczniczych. Pramlintyd, jako analog ludzkiej amyliny, jest skutecznym lekiem, który może wspomóc osiągnięcie dobrego wyrównania metabolicznego.

Amylina

Amylina jest 37-aminokwasowym neuroendokrynnym hormonem, wydzielanym wraz z insuliną, przez komórki ß trzustki. W warunkach fizjologicznych stężenia amyliny i insuliny wzrastają kilkakrotnie po posiłku. Dobowe profile wydzielania insuliny i amyliny można określić jako synergiczne. Amylina wpływając na tempo wchłaniania glukozy poposiłkowej, współdziała z insuliną w mechanizmie rozdysponowania jej z krążenia do tkanek obwodowych i w rezultacie regulacji stężenia glukozy.
W okresie po posiłku insulina zmniejsza stężenie glukozy przez wzrost jej wychwytu w tkance mięśniowej i tłuszczowej oraz zmniejszenie wytwarzania i wydzielania przez wątrobę. Amylina wiąże się ze swoistymi receptorami w ośrodkowym układzie nerwowym, decydując o apetycie i spożyciu pokarmów, regulując opróżnianie żołądka i zmniejszając wytwarzanie glukagonu w zależności od stężenia glukozy.
U chorych na cukrzycę za patogenezę hiperglikemii w typie 1 odpowiada całkowity niedobór insuliny, a w typie 2 jej niedobór względny. Ponieważ amylina jest wydzielana przez komórki ß trzustki razem z insuliną, kiedy pogarsza się lub zostaje zaburzona ich czynność, występuje niedobór amyliny (w cukrzycy typu 1 pełny, a typu 2 względny). W tej sytuacji równowaga między dostępnością glukozy i jej zużywaniem zostaje zaburzona, wpływając na zwiększone stężenia glukozy przed posiłkiem, a nawet bardziej po posiłku (ryc. 1). Analog amyliny skutecznie pomaga w przywracaniu tej równowagi.

Profil pacjentów

Pramlintyd jest lekiem zarejestrowanym w Stanach Zjednoczonych do podawania chorym na cukrzycę typu 1 i 2, u których stosowana jest insulina doposiłkowa. Wybór tego leku jest logicznie uzasadniony, jeżeli w tej grupie chorych, mimo optymalnej insulinoterapii, nie osiągnięto rekomendowanych stężeń glukozy we krwi.
Szanse poprawy wyrównania są większe, jeśli insulinoterapia prowadzona jest przez doświadczonych w tym zakresie klinicystów. Kandydatami do leczenia pramlintydem raczej nie są osoby gotowe do stosowania intensywnej insulinoterapii, prowadzenia samokontroli glikemii lub których wartości HbA_1C sięgają >9%. Pramlintyd nie powinien być podawany chorym na cukrzycę, u których w ciągu poprzedzających miesięcy wystąpiła ciężka hipoglikemia, oraz wymagającym podawania leków stymulujących motorykę przewodu pokarmowego. Pramlintyd przeciwwskazany jest u chorych z rozpoznaną nadwrażliwością na lek lub jego składowe, z potwierdzonym rozpoznaniem gastroparezy lub nieświadomych występowania hipoglikemii.