Streszczenie
Przypadek. Dwudziestosześcioletnia nieródka z podejrzeniem endometriozy przed miesiącem zgłosiła się do poradni ginekologiczno-położniczej, skarżąc się na bolesne miesiączkowanie i bolesność odczuwaną podczas współżycia. W badaniu przedmiotowym stwierdzono ruchomą macicę i tkliwe guzki w zagłębieniu krzyżowo-macicznym. Na podstawie badania ginekologicznego i objawów zgłaszanych przez pacjentkę podejrzewano endometriozę i rozpoczęto leczenie złożoną tabletką antykoncepcyjną. Po miesiącu terapii kobieta zgłasza minimalną, prawie żadną poprawę. Pacjentka pyta „czy te tabletki naprawdę zmniejszą moje dolegliwości bólowe?”
Endometrioza jest chorobą charakteryzującą się obecnością błony śluzowej macicy poza macicą, najczęściej w otrzewnej miednicy mniejszej lub jajniku. Choroba występuje u 7-10% kobiet w ogólnej populacji oraz u 71-87% z przewlekłym zespołem bólowym miednicy mniejszej. Objawami dolegliwości w przebiegu endometriozy są: bolesne miesiączkowanie, dyspareunia, bolesność towarzysząca defekacji, przewlekły zespół bólowy miednicy mniejszej oraz niepłodność. Toczy się poważna dyskusja na temat skuteczności różnych metod leczenia bólu towarzyszącego gruczolistości.
Ból związany z chorobą jest trudny do leczenia i wymaga indywidualnej oceny przypadku. Można zastosować różne metody terapii. Doustna tabletka antykoncepcyjna jest często stosowana w terapii bólu towarzyszącego endometriozie, chociaż dowody jej skuteczności są ograniczone i pochodzą przede wszystkim z obserwacji. Istnieje niewiele badań randomizowanych poświęconych tej strategii postępowania. Postulowano, że za czasowe zahamowanie rozsiewu wszczepów endometrialnych, zmniejszenie odczynu zapalnego i towarzyszącego bólu odpowiada stabilność hormonalna oraz zahamowanie owulacji osiągane za pomocą tabletek antykoncepcyjnych. Ponadto okazało się, że jednofazowa doustna tabletka antykoncepcyjna hamuje proliferację komórek i nasila apoptozę komórek endometrium u pacjentek cierpiących na endometriozę.