Streszczenie
Termin amenorrhea oznacza niefizjologiczny brak miesiączek. Słowo pochodzi z greckiego i w dosłownym tłumaczeniu (a, men i rhoia) oznacza brak miesięcznego wypływu. Brak miesiączki, jako zjawisko patologiczne, należy odróżnić od fizjologicznego braku miesiączki w okresie ciąży, karmienia piersią i po menopauzie. W sytuacjach, w których nigdy nie doszło do krwawienia miesięcznego, mówi się o pierwotnym braku miesiączki, natomiast o wtórnym braku miesiączki wtedy, kiedy kobieta przestaje miesiączkować. Niezwiązany z ciążą wtórny brak miesiączki jest powszechnym zaburzeniem u kobiet w wieku rozrodczym, a jego częstość w ogólnej populacji wynosi od 3 do 4%. Za wskazania do wykonania badań diagnostycznych American Society for Reproductive Medicine przyjmuje oligomenorrhea określoną jako występowanie mniej niż 9 cykli rocznie oraz wtórny brak miesiączki przez conajmniej 3 miesiące. Nadal aktualne jest jednak spostrzeżenie, które poczynili w swojej słynnej pracy Treloari wsp., że brak miesiączki przez 90 dni jest niepokojący nawet w pierwszym roku po menarche.
W niniejszym przeglądzie ograniczamy się do omówienia wtórnego braku miesiączki związanego z ekstremalnymi zmianami masy ciała. Wyczerpujące omówienie innych niekorzystnych następstw zdrowotnych nieprawidłowej masy ciała przekracza ramy tego przeglądu, jednak znajdzie się w nim również wzmianka o następstwach nadmiernej masy ciała.
Mała masa ciała
U kobiet o prawidłowej masie ciała jej istotna redukcja w stosunku do wartości należnej wiąże się z zaprzestaniem miesiączkowania. Zmiany cyklu miesiączkowego związane z małą masą ciała wykazują znaczną zmienność między osobniczą. Zgodnie z ustaleniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nieprawidłowo małą masę ciała u dorosłych rozpoznaje się wtedy, gdy wskaźnik masy ciała (body mass index, BMI) wynosi poniżej 18,5 kg/m2. Masa ciała poniżej 85% należnej (ideal body weight, IBW) stanowi jedno z kryteriów diagnostycznych jadłowstrętu psychicznego (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th ed [DSM-IV]). Chociaż koncepcję IBW, która stanowi najkorzystniejszą zdrowotnie masę ciała przy określonym wzroście, zaczerpnięto ze statystycznych tabel ubezpieczeniowych, w porównaniu z samym tylko pomiarem masy ciała preferowaną metodą określenia ryzyka zdrowotnego z nią związanego jest BMI. Mimo że wskaźnik masy ciała łatwo policzyć jako iloraz masy ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach, to istnieje wiele narzędzi ułatwiających obliczenie BMI zarówno online, jak i w postaci podręcznych tabel. U wielu młodych kobiet do amenorrhea dochodzi już w dzieciństwie i we wczesnym wieku dorosłym, dlatego należy pamiętać, że Centers for Disease Control and Prevention zalecają, aby niedowagę lub nadwagę u dzieci rozpoznawać, korzystając z siatek centylowych BMI dla danego wieku i płci.
Dodaj do ulubionych