Strategie lecznicze w przypadku osteoporozy i osteopenii

Pojawiają się pytania: Jak ją leczyć? Czy pacjentka wymaga leczenia farmakologicznego? Które z leków (bisfosfoniany, selektywne modulatory receptora estrogenowego [SERM] czy parathormon [PTH]) będą dla niej najwłaściwsze? Na czym należy oprzeć terapię wobec możliwych licznych powikłań długotrwałego stosowania leków?
Kolejnym zagadnieniem jest intensywność terapii, która powinna być wystarczająca, ale nie nadmierna. Aby podjąć trafną decyzję dotyczącą leczenia, należy zapoznać się z wywiadem chorobowym oraz wynikami badań laboratoryjnych. Po przedstawieniu zaleceń dotyczących oceny stanu zdrowia pacjentki przejdziemy do omówienia trzech różnych scenariuszy postępowania.

Wywiad chorobowy

Wtedy, gdy T-score gęstości mineralnej kości wynosi -1,5 lub mniej, należy ocenić następujące czynniki:

• Choroby, które wpływają na stan tkanki kostnej (np. niewydolność nerek, choroby tarczycy, nadczynność przytarczyc, astma, choroby układu pokarmowego, zapalenie stawów, zwłaszcza reumatoidalne, lub choroba nowotworowa).
• Jaki czas upłynął od menopauzy. Jeśli upłynęło ponad 10 lat, to dalszy spadek BMD może być wolniejszy. Jeśli ostatnia miesiączka wystąpiła u pacjentki w ciągu ośmiu ostatnich lat, to spadek gęstości kości może wynosić od 2 do 6% rocznie, co prowadzi do szybkiego zmniejszenia wytrzymałości tkanki kostnej. Gęstość mineralna kości wzrasta o około 20% w okresie dojrzewania, aby zmniejszyć się o 20% po menopauzie. W takim przypadku gęstość mineralna kości pacjentki w ciągu pięciu najbliższych lat może się zmniejszyć do zakresu spełniającego kryteria osteoporozy.
• Wywiad w kierunku złamań związanych ze zwiększoną kruchością kości (np. złamań Collesa, najwcześniej występujących u osób ze zmniejszoną wytrzymałością tkanki kostnej).
• Wywiad rodzinny (np. złamanie lub osteoporoza u krewnego pierwszego stopnia).
• Stosowanie leków powodujących zmniejszenie gęstości kości (np. kortykosteroidy, tyroksyna, leki przeciwpadaczkowe, inhibitory aromatazy, gonadoliberyna, leki przeciwnowotworowe).
• Źródła wapnia i witaminy D oraz ogólny stan odżywienia.
• Systematyczny wysiłek fizyczny i jego rodzaj.
• Upadki w ciągu ostatniego roku.
• Palenie tytoniu, picie alkoholu lub używanie miękkich narkotyków.