Modulacyjny wpływ estrogenu na czynność śródbłonka naczyń krwionośnych u kobiet: czy najważniejsze jest wyczucie czasu?

Prawidłowo funkcjonujący śródbłonek reguluje stan napięcia naczyń, procesy krzepnięcia, proliferacji i reakcję zapalną przez syntezę i uwalnianie różnych czynników w odpowiedzi na stymulację fizyczną i chemiczną. Zaburzenie prawidłowej czynności śródbłonka decyduje o powstaniu i postępie miażdżycy.
W istocie dysfunkcja śródbłonka jest zwiastunem powikłań sercowo-naczyniowych w przyszłości. Warto zauważyć, że kobiety przed menopauzą rzadziej zapadają na choroby układu sercowo-naczyniowego niż mężczyźni w tym samym wieku. Ta wyraźna różnica przez lata przypisywana była ochronnym właściwościom estrogenu. Przytłaczająca wręcz liczba danych z badań eksperymentalnych dokumentuje znaczącą rolę niedoboru estrogenu w powstawaniu dysfunkcji śródbłonka i nasilaniu miażdżycy. Niedawne badania kliniczne poświęcone korzystnemu kardioprotekcyjnemu działaniu hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) u kobiet po menopauzie (pojedynczej zawierającej skoniugowane estrogeny końskie [conjugated equine estrogens, CEE] wyłącznie lub w połączeniu z octanem medroksyprogesteronu [MPA]), nie potwierdziły jednak korzystnego działania sercowo-naczyniowego żadnej z terapii. Zaproponowano kilka sposobów wyjaśnienia niezgodności odnotowanych w badaniach klinicznych i eksperymentalnych, zwracając uwagę na rodzaj HTZ, wiek kobiet po menopauzie oraz stosowanie HTZ u kobiet z uprzednio rozpoznaną chorobą wieńcową.