Streszczenie
Szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (human papillomavirus, HPV) są obiecującym podstawowym narzędziem prewencji raka szyjki macicy i innych chorób związanych z zakażeniem HPV. Osiągnięcie wysokiego wskaźnika szczepień w głównej docelowej grupie wiekowej stanowi jednak poważne wyzwanie.
Chociaż lekarze pediatrzy ogrywają kluczową rolę we wprowadzaniu w życie zaleceń dotyczących szczepień przeciwko HPV u dzieci i nastolatek, ginekolodzy i położnicy odgrywają równie ważną rolę w nadrabianiu zaległości w szczepieniach w populacji dorosłych kobiet. Wizyty nastolatek i młodych kobiet u ginekologa dotyczą przede wszystkim metod zapobiegania ciąży i chorobom przenoszonym drogą płciową oraz ich leczenia, zaburzeń krwawienia, bolesnych miesiączek i profilaktyki. Takie wizyty młodych pacjentek stanowią okazję do zwiększenia odsetka osób szczepionych i, potencjalnie, zmniejszenia częstości zakażeń HPV oraz występowania zmian poprzedzających raka szyjki macicy. Wizyta u ginekologa-położnika może być głównym lub nawet jedynym kontaktem nastolatek i młodych kobiet z systemem opieki zdrowotnej, co stwarza dogodne warunki do popularyzowania szczepień.
Zakażenie HPV
Szacuje się, że około 80% mężczyzn i kobiet zostanie zakażonych HPV w ciągu swojego życia. Podobnie jak w przypadku innych chorób przenoszonych drogą płciową, HPV nieproporcjonalnie częściej dotyczy nastolatek i młodych kobiet. W przeprowadzonym niedawno w Stanach Zjednoczonych badaniu kobiet 25% uczestniczek w wieku 14-19 lat i 45% w wieku 20-24 lat było zakażonych co najmniej jednym typem HPV. Do zakażenia HPV często dochodzi w ciągu kilku miesięcy od pierwszego stosunku płciowego, nawet wśród kobiet mających tylko jednego partnera seksualnego. Liczba partnerów seksualnych stanowi pojedynczy najważniejszy czynnik ryzyka zakażenia HPV.
Choć większość zakażeń HPV pozostaje bezobjawowych, u pewnego odsetka zakażonych dojdzie do wystąpienia objawów klinicznych. Zakażenia typami HPV związanymi z małym ryzykiem, HPV-6 i HPV-11, odpowiadają za około 90% brodawek narządów płciowych i odbytu oraz nawrotowej brodawczakowatości układu oddechowego. Zakażenia typami wysokiego ryzyka, HPV-16 lub HPV-18, odpowiadają za około 50% przypadków śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (cervical intraepithelial neoplasia, CIN) 3 stopnia oraz 70% raków szyjki macicy. Zakażenie tymi lub innymi typami HPV dużego ryzyka prawdopodobnie odpowiadają nawet za 100% wszystkich raków szyjki macicy, około 90% raków odbytu i co najmniej 50% raków sromu, pochwy i prącia.
W Stanach Zjednoczonych co roku raka szyjki macicy rozpoznaje się u około 13 000 kobiet i co roku około 5200 umiera z powodu tej choroby. Na całym świecie rak szyjki macicy jest drugim pod względem częstości występowania typem nowotworu u kobiet. Co roku rozpoznawany jest u około 490 000 kobiet, a około 270 000 z nich umiera. Szczepienie przeciwko HPV może istotnie ograniczyć zachorowalność i śmiertelność związane z HPV zarówno w Stanach Zjednoczonych, jaki w pozostałych częściach świata.