Tokoliza u kobiet w trakcie porodu przedwczesnego

W Wielkiej Brytanii śmiertelność wśród noworodków urodzonych przedwcześnie wyniosła w 2005 roku 42/1000 żywych urodzeń, dla porównania wskaźnik ten w grupie wszystkich żywych urodzeń wyniósł 5/1000. W przypadku porodu przedwczesnego (przed 32 tygodniem ciąży) śmiertelność w pierwszym roku życia dziecka sięga 144/1000 żywych urodzeń w porównaniu ze wskaźnikiem rzędu 1,8/1000 żywych urodzeń wśród dzieci urodzonych w terminie (od 38⁺⁰ do 41⁺⁶ tygodnia trwania ciąży). W Wielkiej Brytanii 1,4% porodów odbywa się przed 32 tygodniem ciąży, ale aż 51% wszystkich zgonów dzieci dotyczy tej grupy. Chociaż poród między 32⁺⁰ a 37⁺⁶ tygodniem związany jest z mniejszym ryzykiem niż przed 32 tygodniem ciąży, coraz częściej uznaje się, że także umiarkowane wcześniactwo wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zgonu dziecka. Ryzyko zgonu lub zaburzeń nerwowo-czuciowych wzrasta wraz ze zmniejszeniem wieku ciążowego w chwili porodu. Poród przedwczesny może stanowić dla rodziny olbrzymie obciążenie psychologiczne, społeczne i emocjonalne, jest także obciążeniem finansowym dla systemu opieki zdrowotnej.
Zapobieganie i prawidłowe postępowanie w przypadku porodu przedwczesnego mają istotne znaczenie przede wszystkim jako środki prowadzące do poprawy wyników położniczych i zdrowia noworodków. Jedną ze strategii profilaktyki porodu przedwczesnego jest zakładanie szwu szyjkowego i to zagadnienie zostało omówione w oddzielnych wytycznych Green-top Guideline. W wielu przypadkach porodu przedwczesnego próba leczenia tokolitycznego może być przeciwwskazana. Poród może być zbyt zaawansowany lub przedłużanie ciąży stanowić zagrożenie dla matki i płodu. Taka sytuacja występuje na przykład w przypadku zakażenia wewnątrzmacicznego lub oddzielenia łożyska. Zastosowane leczenie dotyczy przede wszystkim organizmu kobiety, dlatego należy się upewnić, że nie jest ono dla niej szkodliwe.
W hamowaniu czynności skurczowej macicy zastosowanie znajduje wiele leków. Obecnie stosowane obejmują agonistów receptora β-adrenergicznego, antagonistów kanału wapniowego i receptora oksytocynowego, inhibitory syntazy prostaglandyn, donory tlenku azotu oraz siarczan magnezu. Wobec braku dostatecznie wiarygodnych danych dotyczących praktyki klinicznej odchodzi się odstosowania hydrochlorku rytodryny, swego czasu szeroko wykorzystywanego w postępowaniu w przypadku porodu przedwczesnego. Siarczan magnezu jako lek tokolityczny zyskał popularność w Stanach Zjednoczonych i innych częściach świata, jednak w Wielkiej Brytanii rzadko znajduje zastosowanie z tych wskazań.

2. Cel i zakres wytycznych

Niniejsze wytyczne stanowią podsumowanie dowodów dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa leków tokolitycznych stosowanych w przypadku porodu przedwczesnego i są wskazówką, jak dane te wykorzystywać w praktyce klinicznej.
Tokoliza jest postępowaniem zalecanym między innymi w przypadkach śródporodowych objawów zagrożenia płodu, upośledzonego wzrastania płodu oraz w celu ułatwienia próby zewnętrznego obrotu płodu do położenia główkowego. Te wskazania nie będą omawiane w niniejszym dokumencie. Interwencje mające na celu zapobieganie rozpoczęciu porodu przedwczesnego u kobiet z grupy zwiększonego ryzyka jego wystąpienia oraz działania mające poprawić wyniki noworodków mogących urodzić się przedwcześnie, takie jak przedporodowe zastosowanie kortykosteroidów czy neuroprotekcyjne działanie siarczanu magnezu, także pozostają poza zakresem niniejszych wytycznych.