Odżywianie w czasie ciąży

Wykazano, że u kobiet, u których tkanka tłuszczowa stanowi mniej niż 22% masy ciała, rzadziej występuje jajeczkowanie. Tak samo dzieje się u kobiet o prawidłowym wskaźniku masy ciała (BMI), u których w odpowiedzi na ostry głód lub niedożywienie dochodzi do gwałtownego zatrzymania owulacji. Bezpłodność wynikająca z braku owulacji jest cechą obserwowaną przede wszystkim u kobiet z niedowagą, choć często występuje także u kobiet z nadwagą przed zajściem w ciążę. Przebieg ciąży praktycznie odzwierciedla krzywa w kształcie litery U, z gorszymi wynikami u kobiet z niedowagą lub nadwagą czy otyłych w chwili zajścia w ciążę w porównaniu do kobiet z prawidłową masą ciała. Poradnictwo prowadzone przed ciążą powinno zatem obejmować możliwe zmiany diety, które w zależności od potrzeb w danym przypadku będą prowadzić do zwiększenia lub zmniejszenia BMI, szczególnie w przypadku kobiet, u których występuje bezpłodność z braku owulacji.
Graniczny do ciężkiego niedobór folianów wydaje się występować u 5% populacji ogólnej oraz u kobiet we wczesnym okresie ciąży. Standardowo, w związku z rolą, jaką ten niedobór odgrywa w zaburzeniach rozwoju cewy nerwowej, w czasie ciąży zaleca się zwiększenie zawartości w diecie folianów, m.in. w postaci suplementów diety (kwas foliowy 400 μg/24 h).

2. Substancje odżywcze

W czasie ciąży zmieniają się stężenia substancji odżywczych. Ogólnie substancje odżywcze rozpuszczalne w wodzie występują w osoczu matki w mniejszych stężeniach niż u kobiet niebędących w ciąży. Odwrotna zależność występuje w przypadku substancji odżywczych rozpuszczalnych w tłuszczach. Glukoza przekracza łożysko na drodze dyfuzji ułatwionej i pokrywa co najmniej 75% zapotrzebowania energetycznego płodu. Kwasy nukleinowe przechodzą przez łożysko wbrew gradientowi stężeń, a kwasy tłuszczowe na drodze prostej dyfuzji. Synteza tłuszczów zachodzi w kompartmencie płodowym. Ciała ketonowe, wytwarzane w wyniku lipolizy zachodzącej w organizmie matki (ulegającej przyspieszeniu, zwłaszcza podczas nocnego pozostawania na czczo), przekraczają łożysko na drodze dyfuzji. Węgiel z ciał ketonowych zostaje włączony do tkanek płodu. Ketony odgrywają też rolę w wytwarzaniu energii.

3. Mikroelementy

3.1. Witaminy
Rozpuszczalne w tłuszczu witaminy A i D przekraczają łożysko na drodze powolnej dyfuzji. Witaminy E i K przechodzą względnie słabo przez łożysko, a ich stężenia u płodu i noworodka są mniejsze niż u matki, choć różnica nie wydaje się istotna czynnościowo.
Spośród witamin rozpuszczalnych w wodzie witamina C przechodzi przez łożysko na drodze dyfuzji wspomaganej i jej stężenie w krążeniu płodu wydaje się wyższe niż w krążeniu matki. Współzawodniczy o receptory łożyskowe z glukozą, ale nawet w przypadku występowania u matki hiperglikemii, u płodu nie obserwuje się jej niedoboru.
Witaminy B przekraczają łożysko w różny sposób. Receptory wiążące foliany utrzymują wysoki gradient stężeń między płodem a matką, z możliwym ostatecznym transferem do krążenia płodu przebiegającym wbrew gradientowi stężeń. W łożysku występują też receptory dla witaminy B12. Pirydoksyna przechodzi przez łożysko w transporcie biernym, tiamina i ryboflawina transportowane są aktywnie, a ich stężenia są większe u płodu niż u matki.