Streszczenie
Zaburzenia jajeczkowania stanowią częstą przyczynę ograniczenia płodności lub niepłodności u kobiet w wieku rozrodczym. Na rynku dostępnych jest kilka preparatów stosowanych do indukcji lub wzmacniania owulacji, charakteryzujących się różną skutecznością. Leki te obejmują cytrynian klomifenu (selektywny modulator receptora estrogenowego), inhibitory aromatazy, gonadotropiny rekombinowane lub uzyskiwane z moczu i oczyszczane, analogi hormonu uwalniającego gonadotropiny (gonadotropin-releasing hormone, GnRH) oraz leki zwiększające insulinowrażliwość. Ze względu na niski koszt, względną łatwość stosowania oraz minimalne działania niepożądane cytrynian klomifenu uważany jest za lek pierwszego rzutu. Mija właśnie 50 lat od ukazania się wyników pierwszego badania klinicznego, w którym wykazano, że podawanie cytrynianu klomifenu wywołuje owulację u ponad 75% niemiesiączkujących kobiet.
W jaki sposób cytrynian klomifenu indukuje owulację?
Początkowo uznawany za antyestrogen, cytrynian klomifenu został ostatnio przeklasyfikowany do grupy selektywnych modulatorów receptora estrogenowego. Wiadomo, że ta substancja może być zarówno agonistą, jak i antagonistą tego receptora, chociaż właściwości agonistyczne cytrynianu klomifenu ujawniają się wyłącznie wtedy, kiedy stężenie endogennego estradiolu jest skrajnie małe. Ogólnie przewagę mają właściwości antagonistyczne leku. Stosowanie cytrynianu klomifenu prowadzi do zmniejszenia liczby receptorów estrogenowych w przysadce i podwzgórzu, zaburzając ujemne sprzężenie zwrotne, jakie w normalnej sytuacji współtworzy estradiol. W rezultacie zwiększa się wydzielanie GnRH, a wraz z nim stymulacja przysadki i wytwarzanie folikulotropiny (follicle-stimulating hormone, FSH), która z kolei pobudza wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych oraz prowadzi do pojawienia się jednego lub więcej pęcherzyków dominujących.
Kiedy należy stosować cytrynian klomifenu?
Podstawowe wskazania do stosowania cytrynianu klomifenu obejmują brak owulacji lub rzadkie jajeczkowania oraz niewydolność fazy lutealnej. Cytrynian klomifenu jest także stosowany u kobiet z niepłodnością niewyjaśnionego pochodzenia, jednak dane uzasadniające takie zastosowanie są ograniczone.
Dodaj do ulubionych