Niepowikłane zakażenia układu moczowego

U 30-letniej kobiety od 2 dni występują zaburzenia w oddawaniu moczu, parcia naglące i częstomocz. Kobieta nie zgłasza występowania gorączki, dreszczy, bólu w okolicy lędźwiowej, objawów podrażnienia pochwy ani upławów. Przed miesiącem przebyła trzydniową kurację trimetoprimem z sulfametoksazolem z powodu podejrzenia zapalenia pęcherza moczowego, po której dolegliwości ustąpiły. Poza tym kobieta jest zdrowa, ale opisywane objawy wystąpiły u niej po raz trzeci w ciągu ostatniego roku. Jakie postępowanie należy u niej wdrożyć?

Problem kliniczny

Częstość występowania
Zakażenie układu moczowego jest najczęstszym zakażeniem bakteryjnym występującym wśród chorych zgłaszających się do ambulatoriów w Stanach Zjednoczonych. W 2007 r. było powodem 8,6 miliona wizyt (84% stanowiły kobiety). Co roku zakażenia układu moczowego zgłasza 12% kobiet, a przed ukończeniem 32 roku życia połowa wszystkich kobiet przebywa co najmniej jeden epizod takiego zakażenia. Częstość występowania zapalenia pęcherza moczowego (zakażenia pęcherza) wyniosła 0,70 epizodu na osoborok w badaniu przeprowadzonym z udziałem studentek rozpoczynających stosowanie nowej metody antykoncepcji oraz 0,07 epizodu na osoborok w badaniu populacyjnym przeprowadzonym z udziałem kobiet po menopauzie. Wśród młodych zdrowych kobiet, które przebyły zapalenie pęcherza moczowego, u 25% w ciągu 6 miesięcy po pierwotnym zakażeniu występuje jego nawrót. Częstość nawrotów zwiększa się, jeśli kobieta przebyła wcześniej więcej niż jedno zakażenie układu moczowego. Niepowikłane ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek zdarza się rzadziej niż zapalenie pęcherza moczowego (według szacunków w stosunku 1 do 28 zapaleń pęcherza), a szczyt zachorowań, występujących rocznie u 25 na 10 000 kobiet, obserwuje się między 15 a 34 r.ż.

Klasyfikacja
Ostre zapalenie pęcherza moczowego i ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek rozpoznawane u poza tym zdrowych kobiet przed menopauzą, niebędących w ciąży i z nieobciążonym wywiadem w kierunku nieprawidłowości w układzie moczowym, uznaje się za niepowikłane, natomiast wszystkie pozostałe zakażenia uznawane są za powikłane. Tę różnicę wykorzystuje się dla ułatwienia wyboru antybiotykoterapii i czasu jej trwania. U chorych z powikłanymi zakażeniami układu moczowego zaleca się często stosowanie antybiotyków o szerokim zakresie działania podawanych przez dłuższy czas. Klasyfikacja ta nie wyjaśnia jednak różnorodności zespołów powikłanych zakażeń układu moczowego ani niewłaściwego uznawania za powikłane zakażeń, których zwalczenie wymagałoby zaledwie krótkotrwałej terapii (tab. 1). Specjaliści europejscy zaproponowali klasyfikację wyróżniającą wśród chorych z zakażeniem układu moczowego liczne, bardziej jednorodne podgrupy, ale ta klasyfikacja nie znalazła rutynowego zastosowania w praktyce klinicznej.