Elementarz echokardiograficzny wad serca: zwężenie zastawki dwudzielnej

Zwłóknienie, a następnie zwapnienie spoideł, płatków, nici ścięgnistych zastawki mitralnej stopniowo zmniejszają jej ruchomość aż do wytworzenia lejkowatego sztywnego otworu. Proces trwa latami i pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj w średnim wieku. Zwężenie zastawki mitralnej upośledza napełnianie krwią lewej komory oraz powoduje wzrost ciśnienia w lewym przedsionku i w żyłach płucnych. Gdy wartość tego ciśnienia przekracza ciśnienie onkotyczne krwi dochodzi do zastoju w śródmiąższu płuc, a po załamaniu zdolności drenażu limfatycznego przestrzeni śródmiąższowej płyn pojawia się w pęcherzykach płuc. Ciśnienie napełniania lewej komory wzrasta najczęściej w czasie wysiłku, gdy zwiększa się objętość krwi dopływającej do lewego przedsionka i skróceniu ulega czas rozkurczu w następstwie tachykardii. Utrzymujące się podwyższone ciśnienie w części żylnej  krążenia płucnego powoduje jego przebudowę, co prowadzi do wzrostu oporu w tej części krążenia i w konsekwencji do rozwoju nadciśnienia w części tętniczej krążenia płucnego. Prawa komora nieprzystosowana do wytwarzania wysokiego ciśnienia ulega rozstrzeni, co skutkuje powstaniem czynnościowej niedomykalności zastawki trójdzielnej, powiększeniem prawego przedsionka i zastojem w krążeniu systemowym ze wszystkimi tego następstwami (z wyniszczeniem sercowo pochodnym włącznie). Stenoza mitralna występuje częściej u kobiet, co ma określone konsekwencje kliniczne związane z okresem
ciąży i porodu. Dochodzi wtedy do wzrostu objętości krwi krążącej o 50% i do istotnego przyspieszenia czynności serca. Te czynniki i znaczny wysiłek podczas porodu odpowiedzialne są za rozwój ciężkiego obrzęku pęcherzykowego płuc u rodzącej i zwiększonej śmiertelności okołoporodowej. Do najgroźniejszych powikłań zwężenia zastawki dwudzielnej należą napady migotania przedsionków, któremogą wywołać ostry pęcherzykowy obrzęk płuc w mechanizmie gwałtownego przyspieszenia czynności serca z upośledzeniem aktywnego napełniania lewej komory w czasie skurczu lewego przedsionka. Dodatkowo migotanie przedsionków, szczególnie napadowe, sprzyja powstawaniu w powiększonym lewym przedsionku skrzeplin, które przemieszczając się mogą przyczyniać się do powstawania zatorów obwodowych i centralnych. Dominującymi objawami stenozy mitralnej są duszność wysiłkowa i napadowe uczucie kołatania serca. Wszyscy objawowi chorzy z efektywną powierzchnią ujścia mitralnego poniżej 1,5 cm2 powinni być leczeni inwazyjnie za pomocą plastyki lub wymiany zastawki.