Nerki w niewydolności serca – sprawca czy ofiara?

Częstość występowania niewydolności nerek u chorych z niewydolnością serca wzrasta wraz z zaawansowaniem choroby, wiekiem, obecnością nadciśnienia tętniczego i cukrzycy. Wykazano jednoznacznie, iż niewydolność nerek, a także pogorszenie czynności nerek w trakcie hospitalizacji (worsening ofrenal function, WRF) w populacji chorych z niewydolnością serca jest ważnym niezależnym czynnikiem ryzyka zgonu, zarówno w obserwacji krótko-, jak i długoterminowej. Ocena funkcji nerek, w kontekście określenia oraz ewentualnej poprawy rokowania, staje się zatem ważnym elementem w opiece nad tymi chorymi. Niewydolność nerek jest czynnikiem ryzyka rozwoju niewydolności serca, nasila stopień uszkodzenia układu sercowo-naczyniowego i progresję choroby, szczególnie dotykając osób w podeszłym wieku. Z drugiej strony w naturalnym przebiegu niewydolności serca nerki stają się po części ofiarą wielu powikłań. Obie jednostki chorobowe mają wiele wspólnych czynników etiologicznych, a także powiązanych ze sobą mechanizmów patogenetycznych. To powoduje, że często współwystępują i wzajemnie nasilają swój przebieg, co określa się pojęciem zespołu sercowo-nerkowego (cardio-renal syndrome,CRS). Ronco i wsp. zaproponowali podział CRS na 5 typów: • Typ 1 – nagłe pogorszenie funkcji serca powoduje ostrą niewydolność nerek, np. we wstrząsie kardiogennym, dekompensacji przewlekłej niewydolności serca. • Typ 2 – przewlekła niewydolność serca powoduje progresję przewlekłej niewydolności nerek. • Typ 3 – nagłe pogorszenie funkcji nerek (ostre uszkodzenie nerek – acute kidney injury, AKI) w przebiegu ostrego kłębuszkowego zapalenia nerek, ostrego niedokrwienia nerek itp. powoduje ostry stan kardiologiczny (arytmia, ostry zespół wieńcowy, zaostrzenie niewydolności serca). • Typ 4 – przewlekła niewydolność nerek, spowodowana pierwotnymi, nieodwracalnymi zmianami powoduje dysfunkcję serca, przerost oraz zwiększa ryzyko niekorzystnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. • Typ 5 – wtórny – choroby ogólnoustrojowe, jak cukrzyca czy posocznica, powodują uszkodzenie serca i nerek.