Zespół przewlekłego zmęczenia a zespół przetrenowania

Zmęczenie jest objawem zgłaszanym w wielu chorobach przewlekłych, stanach przepracowania, wypalenia zawodowego, ale również przez sportowców, osoby zdrowe i młode. W międzynarodowej klasyfikacji chorób i problemów zdrowotnych ICD-10, znaleźć można 10 stanów „przemęczenia i przetrenowania powtarzanymi ruchami”, dotyczących zarówno czynności dnia codziennego, zawodowych, rekreacyjnych, jak i związanych ze sportem (X50) oraz „złe samopoczucie, zmęczenie” (R53). Poza tym ujęta jest astenia starcza, ogólna fizyczna degradacja, znużenie, wyczerpanie i zmęczenie „po bitwie”, po nadmiernym wysiłku, po zakażeniach wirusowych oraz inne stany osłabienia. Kod 73.0 przedstawia „wypalenie się – stan wyczerpania się życiowego”. Zespół przewlekłego zmęczenia Zespół przewlekłego zmęczenia (CFS – chronic fatigue syndrome), czyli przedłużające się w czasie zmęczenie fizyczne i psychiczne, stwierdza się u 0,2-0,7% ogólnej populacji. Etiologia zespołu przewlekłego zmęczenia jest nieznana, obserwuje się go częściej u kobiet niż u mężczyzn (1,3:1, a ostatnie doniesienia ze Stanów Zjednoczonych Ameryki wskazują na wartość 4:1), nie stwierdza się różnic w częstotliwości występowania ze względu na rasę. Najczęściej występuje w populacji osób między 40 r.ż. a 59 r.ż. oraz w populacji osób w podeszłym wieku. Zespół przewlekłego zmęczenia pozostaje nierozpoznany aż u ok. 80% osób dotkniętych tym problemem, ponadto często błędnie stwierdza się u nich depresję. Pojęcie neurastenii zostało wprowadzone już w 1869 roku przez Georga Millera Beardai obecnie opisywane jest jako osłabienie lub wyczerpanie układu nerwowego wywołane przepracowaniem bądź wpływem na zasadniczo zdrowy układ nerwowy innych czynników zewnętrznych, np. stresu, infekcji, intoksykacji itp. Natomiast zespół przewlekłego zmęczenia został zdefiniowany przez amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention (CDC) w roku 1988. Wykonano ponad 3000 badań w tym zakresie, nadal jednak istnieje niepewność środowisk naukowych, czy ten zespół istnieje, głównie z powodu braku swoistych markerów diagnostycznych i niezdecydowania dotyczącego metod leczenia. Rozpoznanie stawia się na podstawie poniższych kryteriów. 1. Niewytłumaczalne przetrwałe zmęczenie, niezwiązane z wysiłkiem lub nieproporcjonalne do intensywności podejmowanego wysiłku, niezmniejszające się istotnie po odpoczynku, nowo powstałe (tzn. nie od urodzenia) i skutkujące znaczącą redukcją poziomu aktywności. 2. Występowanie 4 lub więcej objawów utrzymujących się przez co najmniej 6 miesięcy: • pogorszenie pamięci i koncentracji psychicznej, • powysiłkowe złe samopoczucie (przedłużające się uczucie wyczerpania i zaostrzenie dolegliwości po wysiłku fizycznym lub umysłowym), • brak poczucia regeneracji po nocnym wypoczynku, • bóle mięśni, • wędrujące bóle stawów z towarzyszącym obrzękiem lub zaczerwienieniem, • bóle głowy o nowym charakterze lub intensywności, • częste i nawracające bóle gardła, • obecność powiększonych, miękkich szyjnych lub pachowych węzłów chłonnych.