Streszczenie
Otwór owalny jest częścią przegrody międzyprzedsionkowej drugiej. W okresie płodowym połączenie między prawym a lewym przedsionkiem pozwala krwi łożyskowej na bezpośredni dostęp do krążenia systemowego z pominięciem niepotrzebnego wtedy krążenia płucnego. Po porodzie szybko wrasta różnica ciśnień na korzyść lewego przedsionka, co prowadzi do czynnościowego zamknięcia otworu owalnego. Wkrótce, zazwyczaj do pierwszego roku życia, dochodzi do ostatecznego anatomicznego zamknięcia. Przetrwały kanał jest konsekwencją zaburzenia fuzji przegrody pierwszej i drugiej nad otworem owalnym. Przy prawidłowej różnicy ciśnień między przedsionkami otwór owalny zamknięty jest od strony lewego przedsionka łącznotkankowym rąbkiem – pozostałością wolnego brzegu przegrody pierwszej. Jeśli dochodzi do odwrócenia ciśnień (utrwalonego lub przejściowego wzrostu ciśnienia w prawym przedsionku powyżej ciśnienia w lewym), rąbek zachowuje się jak wentyl, umożliwiając prawo-lewy przepływ krwi. Czasem w przebiegu PFO stwierdza się stały, niewielki przeciek lewo-prawy spowodowany wypadaniem fragmentu rąbka w głąb kanału (ryc. 1). PFO w badaniach sekcyjnych stwierdza się u 25-35% dorosłych. Co ciekawe, częstość występowania maleje z wiekiem. Obecność PFO w większości przypadków nie niesie za sobą żadnych konsekwencji klinicznych. Jednak możliwość wystąpienia paradoksalnej (skrzyżowanej) zatorowości w przypadku istnienia PFO opisano już pod koniec XIX wieku. Z kolei pod koniec ubiegłego stulecia obecność PFO uznano za czynnik ryzyka udaru niedokrwiennego i przemijających epizodów niedokrwiennych mózgu (TIA – transient ischemic attack). Wykonywane w latach 80. ub.w. analizy baz danych klinicznych pacjentów z udarem niedokrwiennym dały podstawę do wyrażenia poglądu, że w blisko połowie przypadków nie jest możliwe ustalenie ich etiologii. Uzasadniało to wprowadzenie do praktyki klinicznej pojęcia udaru kryptogennego. Problem ten dotyczy szczególnie pacjentów poniżej 45-55 r.ż. W tej populacji częstość występowania PFO jest wyższa, szacowana na ok. 40-50%. U osób w starszym wieku liczba potencjalnych przyczyn udaru mózgu wzrasta – rośnie odsetek udarów będących konsekwencją migotania przedsionków, wad zastawkowych czy miażdżycy. Przyjmuje się 55 r.ż. za umowną granicę wieku, do której warto rozważać zabiegowe zamknięcie PFO w prewencji wtórnej udaru niedokrwiennego.
Dodaj do ulubionych