Spis treści
- 1. Czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu ostrej lizy guza nie jest:
- 2. Które stwierdzenia dotyczące akropachii tarczycowej są prawdziwe?
- 3. Przeciwwskazaniami do zastosowania immunoterapii swoistej w chorobach alergicznych są:
- 4. Optymalny czas przeprowadzenia planowej operacji niekardiochirurgicznej u pacjenta po zabiegu angioplastyki wieńcowej z wszczepieniem stentu metalowego wynosi:
- 5. Najczęstszą przyczyną zespołu nerczycowego u osób dorosłych jest:
- 6. Przeciwwskazaniami bezwzględnymi do wykonania przezskórnej biopsji wątroby są:
- 7. Które stwierdzenie dotyczące leczenia nadciśnienia tętniczego w okresie połogu jest fałszywe?
- 8. Leczenie z wyboru zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jiroveci polega na zastosowaniu:
- 9. Oznaczanie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) u chorych na cukrzycę powinno być wykonywane:
- 10. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące choroby Behçeta:
Dobre przygotowanie się do egzaminu specjalizacyjnego z tak obszernego działu medycyny, jakim są choroby wewnętrzne, jest zadaniem trudnym. Na egzaminach zdarzają się pytania dotyczące zagadnień, w przypadku których konieczna jest znajomość najnowszych publikacji, gdyż wiedza podręcznikowa nie daje pewności wyboru prawidłowej odpowiedzi. Ważne jest jednak nie tylko przyswajanie stale aktualizowanej wiedzy, lecz
także umiejętność rozwiązywania testów. Chcąc pomóc czytelnikom w dobrym przygotowaniu się do sprawdzianu, co miesiąc publikujemy pytania testowe, których forma jest bardzo zbliżona do pytań egzaminacyjnych. Przy każdym z pytań zamieszczamy konsultowany przez wybitnego specjalistę opis, który powinien pozwolić na znalezienie prawidłowej odpowiedzi. Zagadnienia, do których ułożone są pytania, zostały nadesłane przez czytelników. Propozycje kolejnych tematów, które zdaniem Państwa warto zamieścić w repetytorium, prosimy nadsyłać na adres: repetytorium@medical-tribune.pl
1. Czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu ostrej lizy guza nie jest:
☐1. Odwodnienie
☐2. Duża masa guza
☐3. Upośledzona czynność nerek
☐4. Wyjściowa liczba leukocytów >50 tys./µl
☐5. Aktywność dehydrogenazy mleczanowej >100 j.m./l
Zespół ostrej lizy guza (ATLS – acute tumor lysis syndrome) to zagrażający życiu zespół zaburzeń metabolicznych, które wynikają z szybkiego rozpadu komórek nowotworowych. Występuje zazwyczaj w pierwszych dobach chemioterapii nowotworów cechujących się dużą aktywnością proliferacyjną i dużą chemiowrażliwością. ATLS opisywano także u chorych na nowotwory lite, w trakcie radioterapii, leczenia glikokortykosteroidami czy przeciwciałami monoklonalnymi. W wyniku nagłego rozpadu komórek nowotworowych dochodzi do uwalniania dużych ilości potasu, puryn i fosforanów, co prowadzi do rozwoju kwasicy metabolicznej, hiperkaliemii, hiperurykemii, hiperfosfatemii i hipokalcemii. Do czynników ryzyka wystąpienia ATLS zaliczamy: odwodnienie, dużą masę guza, upośledzoną czynność nerek, leukocytozę >50 tys./µl oraz aktywność LDH >1000 j.m./l. Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania zespołowi jest profilaktyczne nawodnienie, a także podawanie allopurynolu przez ≥2 dni przed chemioterapią.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Jacek Jassem
2. Które stwierdzenia dotyczące akropachii tarczycowej są prawdziwe?
A. Jest skutkiem zmian immunologicznych związanych z chorobą Gravesa i Basedowa
B. Bezpośrednią przyczyną jej powstawania jest nadmiar hormonów tarczycy
C. Charakteryzuje się bolesnym obrzękiem palców rąk i stóp połączonym ze zmianami okostnowymi
D. Częściej dotyczy palców stóp niż rąk
E. Występuje bardzo rzadko, zazwyczaj po wielu latach trwania choroby Gravesa i Basedowa
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. BCDE, ☐2. AE, ☐3. ACD, ☐4. CDE, ☐5. BE
Akropachia tarczycowa to zmiany kostne swoiste dla choroby Gravesa i Basedowa. Występują u niewielkiego odsetka pacjentów, zazwyczaj po wielu latach trwania choroby. Zmiany są wynikiem zaburzeń immunologicznych, a nie bezpośrednio następstwem nadmiaru hormonów tarczycy. Schorzenie charakteryzuje się bezbolesnym obrzękiem palców rąk, rzadziej stóp, połączonym ze zmianami okostnowymi. Typowe dla akropachii tarczycowej zmiany kostne to podokostnowe pogrubienie kości, czasami z widocznym na zdjęciach radiologicznych podłużnym prążkowaniem.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Wojciech Zgliczyński
3. Przeciwwskazaniami do zastosowania immunoterapii swoistej w chorobach alergicznych są:
☐1. Nowotwory złośliwe
☐2. Ciężkie zaburzenia psychiczne
☐3. Niedobory odporności
☐4. Choroby autoimmunologiczne
☐5. Wszystkie powyższe
Immunoterapia swoista (ITS) to metoda lecznicza, która polega na wielokrotnym podawaniu stopniowo zwiększanych dawek szczepionki alergenowej. Celem takiego postępowania jest wywołanie tolerancji immunologicznej i złagodzenie objawów związanych z naturalną ekspozycją na alergeny. Zastosowanie ITS należy rozważyć u osób z alergią na jady owadów błonkoskrzydłych, a także u chorych na astmę alergiczną, alergiczne zapalenie spojówek i alergiczny nieżyt nosa, jeżeli dodatnie wyniki testów w kierunku swoistych przeciwciał IgE potwierdzą przyczynową rolę określonego alergenu. Wykazano również skuteczność immunoterapii swoistej u osób z alergią na roztocze kurzu domowego, pyłki drzew, traw i chwastów, zarodniki grzybów pleśniowych, alergeny kota i karaluchy. Przeciwwskazaniami do zastosowania ITS są wszystkie stany chorobowe wymienione w pytaniu, a także: ciężka lub źle kontrolowana astma, konieczność przewlekłej terapii β-adrenolitykiem, trudności we współpracy z pacjentem, zwiększone ryzyko powikłań w przypadku reakcji ogólnoustrojowej oraz ostre zakażenie lub zaostrzenie zakażenia przewlekłego. U kobiet w ciąży nie należy rozpoczynać immunoterapii, ale można ją kontynuować.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Piotr Kuna
4. Optymalny czas przeprowadzenia planowej operacji niekardiochirurgicznej u pacjenta po zabiegu angioplastyki wieńcowej z wszczepieniem stentu metalowego wynosi:
☐1. Minimum 12 tygodni
☐2. 4-6 tygodni, ale nie dłużej niż 12 tygodni
☐3. Minimum 8 tygodni
☐4. 2-4 tygodnie, ale nie dłużej niż 8 tygodni
☐5. Minimum 12 miesięcy
Według wytycznych ACC/AHA należy dążyć do odroczenia planowej operacji niekardiochirurgicznej o 4-6 tygodni od wszczepienia stentu metalowego (BMS). Uważa się, że w tym czasie powinna nastąpić przynajmniej częściowa endotelizacja stentu. Terminu zabiegu nie powinno się odraczać o ponad 12 tygodni, ponieważ rośnie wtedy ryzyko restenozy. W przypadku pacjentów z wszczepionym stentem powlekanym (DES) rekomenduje się odroczenie planowej operacji o minimum 12 miesięcy, chociaż nie opracowano jednoznacznych standardów dla tej grupy chorych. Niekardiochirurgiczny zabieg operacyjny po wykonaniu procedury angioplastyki balonowej (POBA) należy przeprowadzić po upływie 2-4 tygodni. Czas ten powinien wystarczyć do pełnego wygojenia śródbłonka naczyniowego uszkodzonego podczas POBA. Opóźnienie terminu zabiegu o ponad 8 tygodni również jest niekorzystne i może doprowadzić do okołooperacyjnego niedokrwienia serca lub zawału serca wskutek restenozy.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Adam Witkowski
5. Najczęstszą przyczyną zespołu nerczycowego u osób dorosłych jest:
☐1. Cukrzycowa choroba nerek
☐2. Skrobiawica nerek
☐3. Nefropatia IgA
☐4. Błoniaste kłębuszkowe zapalenie nerek
☐5. Nefropatia toczniowa
Zespół nerczycowy jest stanem klinicznym charakteryzującym się występowaniem licznych nerkowych i pozanerkowych objawów, z których najważniejszymi są: dobowa utrata białka z moczem >3,5 g/1,73m 2 powierzchni ciała, hipoalbuminemia, obrzęki, hiperlipidemia, lipiduria oraz skłonność do nadkrzepliwości krwi. Najczęstszymi przyczynami zespołu nerczycowego u osób dorosłych są pierwotne glomerulopatie (70%), a wśród nich błoniaste kłębuszkowe zapalenie nerek, które odpowiada za 25-50% wszystkich przypadków zespołu. Często do rozwoju choroby prowadzą również inne postaci kłębuszkowego zapalenia nerek, np. submikroskopowe, błoniastorozplemowe oraz ogniskowe i segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych. Glomerulopatie wtórne odpowiadają za około 30% wszystkich przypadków zespołu nerczycowego. Zaliczamy do nich: choroby metaboliczne (cukrzycę, skrobiawicę), choroby autoimmunologiczne (nefropatię toczniową, układowe zapalenia naczyń), nowotwory, zakażenia, zaburzenia przepływu krwi przez nerki, reakcje na leki i substancje nefrotoksyczne oraz reakcje z nadwrażliwości.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Michał Myśliwiec
6. Przeciwwskazaniami bezwzględnymi do wykonania przezskórnej biopsji wątroby są:
A. Podejrzenie torbieli bąblowcowej
B. Hemofilia
C. Otyłość znacznego stopnia
D. Skrobiawica wątroby
E. Podejrzenie naczyniaka
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. BD, ☐2. AE, ☐3. ABCE, ☐4. ABCDE, ☐5. ABDE
Przeciwwskazania do wykonania biopsji wątroby można podzielić na bezwzględne i względne. Do przeciwwskazań bezwzględnych zaliczamy: brak współpracy chorego, niedrożność zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, zmiany torbielowate (podejrzenie torbieli bąblowcowej), podejrzenie naczyniaka, niewyrównane zaburzenia krzepnięcia krwi (małopłytkowość <60 tys./µl, INR >1,4 lub wydłużenie czasu protrombinowego powyżej 6 s ponad wartość kontrolną) i brak możliwości zarezerwowania krwi dla pacjenta. Natomiast przeciwwskazaniami względnymi są: hemofilia, znaczna otyłość, skrobiawica wątroby, napięte wodobrzusze, bakteryjne zapalenie dróg żółciowych, prawostronne zapalenie opłucnej i ognisko infekcyjne pod prawą kopułą przepony. U pacjentów bardzo otyłych oraz w przypadku wodobrzusza, niedrożności zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych czy zaburzeń krzepnięcia, alternatywą dla biopsji przezskórnej może być wykonanie biopsji przezżylnej.
Konsultacja: prof. dr hab. Andrzej Dąbrowski
7. Które stwierdzenie dotyczące leczenia nadciśnienia tętniczego w okresie połogu jest fałszywe?
☐1. Metyldopa przenika w niewielkich ilościach do mleka kobiecego, a jej stosowanie w okresie laktacji jest bezpieczne
☐2. Stężenie propranololu w mleku matki jest większe niż w surowicy krwi
☐3. Leki moczopędne mogą zmniejszać objętość mleka i hamować laktację
☐4. Sartany są przeciwwskazane w okresie połogu ze względu na potencjalnie szkodliwy wpływ na nerki noworodka
☐5. Po porodzie leczenie nadciśnienia tętniczego może być skuteczniejsze ze względu na fizjologiczne zwiększenie diurezy
Do chwili obecnej przeprowadzono niewiele badań dotyczących stosowania leków hipotensyjnych w okresie połogu, a dane dotyczące ich wydzielania do mleka matki i wpływu na noworodka są skąpe. Po porodzie leczenie nadciśnienia tętniczego może być skuteczniejsze ze względu na fizjologiczne nasilenie diurezy. Metyldopa jedynie w niewielkich ilościach przenika do mleka kobiecego, dlatego ekspozycja noworodka na ten lek wydaje się być bezpieczna. β-adrenolityki przenikają do pokarmu, a ich stężenie w mleku kobiecym jest większe niż w surowicy krwi. Wyjątek stanowi propranolol i labetalol, dzięki czemu zaleca się je w przypadku konieczności stosowania β-adrenolityku w okresie laktacji. Leki moczopędne prawdopodobnie są bezpieczne, jednak ze względu na odwodnienie i nasilenie diurezy mogą spowodować zaburzenia wydzielania pokarmu oraz dyselektrolitemię u dziecka. Inhibitory ACE i sartany mogą oddziaływać szkodliwie na nerki płodu i noworodka, dlatego nie należy stosować leków z tych grup w okresie połogu. Jedynie kaptopryl przenika do pokarmu w śladowych ilościach i prawdopodobnie jest bezpieczny dla dziecka.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Romuald Dębski
8. Leczenie z wyboru zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jiroveci polega na zastosowaniu:
☐1. Amoksycyliny z kwasem klawulanowym
☐2. Tetracykliny
☐3. Kotrymoksazolu
☐4. Klindamycyny
☐5. Cyprofloksacyny
Pneumocystis jiroveci (dawniej carinii), obecnie klasyfikowany jako grzyb, wywołuje zapalenia płuc u osób z upośledzeniem odporności typu komórkowego lub złożonego. Głównym czynnikiem ryzyka zachorowania jest zakażenie HIV, a pneumocystoza stanowi najczęstszą przyczynę zapalenia płuc i zgonu u chorych na AIDS. Ryzyko choroby jest również zwiększone w białaczkach i chłoniakach oraz w innych stanach immunosupresji. Leczenie zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jiroveci polega na dożylnym zastosowaniu kotrymoksazolu (15 mg/kg/24h trymetoprymu i 75 mg/kg/24h sulfametoksazolu) w 3 dawkach podzielonych, przez 21 dni. U pacjentów, którzy nie tolerują kotrymoksazolu, można podać doustnie atowakwon (2250 mg/24h), pentamidynę we wlewie dożylnym (4 mg/kg/24h) lub klindamycynę (800-2400 mg/24h p.o.) z prymachiną (15 mg/24h p.o.), również przez 3 tygodnie. U chorych z objawami niewydolności oddechowej, u chorych w stanie ciężkim lub umiarkowanym, które to stany charakteryzuje PaO2 <70 mmHg lub różnica pęcherzykowo-włośniczkowa dla tlenu P(A-a)O2 >35 mmHg, korzystne może być włączenie glikokortykosteroidu (doustnie prednizonu 40 mg 2 razy dziennie od 1 do 5 dnia, potem 20 mg 2 razy dziennie od 6 do 10 dnia, a następnie 20 mg od 11 do 21 dnia terapii).
Konsultacja: prof. dr hab. med. Jerzy Kozielski
9. Oznaczanie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) u chorych na cukrzycę powinno być wykonywane:
A. Rutynowo co 12 miesięcy
B. Rutynowo co 3 miesiące
C. U kobiet w ciąży co najmniej raz na 6 tygodni
D. U kobiet w ciąży co najmniej raz na 12 tygodni
E. Co 6 miesięcy u pacjentów ze stabilnym przebiegiem choroby i dobrym wyrównaniem metabolicznym
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. ADE, ☐2. AC, ☐3. BDE, ☐4. BCE, ☐5. AE
Hemoglobina glikowana (GHB – glikohemoglobina) jest produktem potranslacyjnego, nieenzymatycznego przyłączenia cząsteczki glukozy do wolnych grup aminowych globiny. W praktyce klinicznej znalazło zastosowanie oznaczanie HbA1c, która powstaje przez przyłączenie cząsteczki glukozy do N-końcowej grupy aminowej łańcucha β globiny. Błona komórkowa krwinek czerwonych jest strukturą przepuszczalną dla glukozy, w związku z tym ilość zawartej w nich hemoglobiny glikowanej odzwierciedla stężenie glukozy we krwi w ciągu poprzedzających 120 dni (prawidłowy czas życia erytrocytów). HbA1c jest retrospektywnym wskaźnikiem glikemii oraz czynnikiem ryzyka rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy, a utrzymujące się przez dłuższy czas jej nadmierne poziomy wskazują na konieczność intensyfikacji terapii. Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego oznaczanie hemoglobiny glikowanej u chorych na cukrzycę należy rutynowo wykonywać co 3 miesiące, a u kobiet w ciąży co najmniej raz na 6 tygodni. U chorych z dobrym wyrównaniem metabolicznym i stabilnym przebiegiem choroby oznaczenia można wykonywać co 6 miesięcy.
Konsultacja: dr hab. med. Dariusz Moczulski
10. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące choroby Behçeta:
A. Jest układowym zapaleniem naczyń żylnych i tętniczych o dużym, średnim i małym przekroju
B. Często pierwszymi objawami choroby są niebolesne afty i owrzodzenia na błonie śluzowej jamy ustnej
C. U około połowy chorych występuje niesymetryczne zapalenie stawów, z obecnością deformacji i nadżerek w obrazie radiologicznym
D. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się u większości chorych obecność przeciwciał c-ANCA w surowicy
E. W leczeniu zmian skórno-śluzówkowych i ocznych szczególnie przydatna jest kolchicyna
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. AE, ☐2. BCD, ☐3. ABCDE, ☐4. ABCE, ☐5. ABC
Choroba Behçeta to układowe zapalenie naczyń każdego kalibru o nieznanej etiologii. Występuje najczęściej w krajach basenu Morza Śródziemnego, szczególnie w Turcji i Iranie. Chorują głównie osoby w wieku 20-40 lat, częściej mężczyźni. Pierwszymi objawami choroby są zazwyczaj bardzo bolesne afty i owrzodzenia na błonie śluzowej jamy ustnej, które goją się samoistnie w ciągu 1-3 tygodni. Podobne zmiany występują również wokół narządów płciowych. Na skórze mogą pojawiać się owrzodzenia, rumień guzowaty, wykwity grudkowo-krostkowe i trądzikopodobne. U około połowy chorych dochodzi do niesymetrycznego zapalenia stawów, najczęściej kolanowych, bez obecności deformacji i nadżerek w badaniu RTG. Zmiany w narządzie wzroku (zapalenie błony naczyniowej, zapalenie naczyń siatkówki) występują u większości chorych i mogą prowadzić do rozwoju jaskry, zaćmy, a nawet utraty wzroku. W badaniach laboratoryjnych nie stwierdza się specyficznych nieprawidłowości. W leczeniu zmian skórno-śluzówkowych, ocznych i artralgii szczególnie efektywna jest kolchicyna. Stosuje się również glikokortykosteroidy, takrolimus, dapson i antybiotyki miejscowo. Jeśli zmiany są ciężkie można wdrożyć interferon α, metotreksat lub talidomid. W rozwijających się zmianach ocznych, a także w zajęciu narządów wewnętrznych polecana jest azatiopryna i cyklosporyna.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Eugeniusz Baran
Następny artykuł:
Nowe biofarmaceutyki w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów