Spis treści
- 1. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące przewlekłej białaczki szpikowej:
- 2. Która z wymienionych bakterii jest najczęstszym czynnikiem etiologicznym biegunki podróżnych?
- 3. Które stwierdzenia dotyczące leczenia zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa są fałszywe?
- 4. Do czynników ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej zaliczamy:
- 5. Skuteczne zapobieganie nefropatii kontrastowej obejmuje:
- 6. W badaniach laboratoryjnych w przypadku wtórnej nadczynności przytarczyc zazwyczaj stwierdza się:
- 7. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące zawału prawej komory:
- 8. Która z poniższych metod diagnostycznych pozwala w najlepszy sposób ocenić rozległość martwicy trzustki w przebiegu jej ostrego zapalenia?
- 9. Do czynników ryzyka zakażenia Pseudomonas aeruginosa u chorych z zaostrzeniami przewlekłej obturacyjnej choroby płuc zaliczamy:
- 10. Do oceny resorpcji kości wykorzystuje się oznaczenia poniższych markerów z wyjątkiem:
Dobre przygotowanie się do egzaminu specjalizacyjnego z tak obszernego działu medycyny, jakim są choroby wewnętrzne, jest zadaniem trudnym. Na egzaminach zdarzają się pytania dotyczące zagadnień, w przypadku których konieczna jest znajomość najnowszych publikacji, gdyż wiedza podręcznikowa nie daje pewności wyboru prawidłowej odpowiedzi. Ważne jest jednak nie tylko przyswajanie stale aktualizowanej wiedzy, lecz
także umiejętność rozwiązywania testów. Chcąc pomóc czytelnikom w dobrym przygotowaniu się do sprawdzianu, co miesiąc publikujemy pytania testowe, których forma jest bardzo zbliżona do pytań egzaminacyjnych. Przy każdym z pytań zamieszczamy konsultowany przez wybitnego specjalistę opis, który powinien pozwolić na znalezienie prawidłowej odpowiedzi. Zagadnienia, do których ułożone są pytania, zostały nadesłane przez czytelników. Propozycje kolejnych tematów, które zdaniem Państwa warto zamieścić w repetytorium, prosimy nadsyłać na adres: repetytorium@medical-tribune.pl
1. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące przewlekłej białaczki szpikowej:
A. Stanowi około 60% białaczek u dorosłych
B. Pierwszym objawem choroby może być priapizm
C. Powiększenie wątroby i śledziony stwierdza się u 30% chorych w chwili rozpoznania
D. Charakteryzuje się obecnością chromosomu Philadelphia
E. Aktywność fosfatazy zasadowej granulocytów najczęściej jest zwiększona
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. ABCDE, ☐2. BCD, ☐3. ACE, ☐4. ABC, ☐5. BCE
Przewlekła białaczka szpikowa należy do zespołów mieloproliferacyjnych. Istotą choroby jest klonalny rozrost zmienionej nowotworowo multipotencjalnej komórki macierzystej szpiku. Przewlekła białaczka szpikowa stanowi ok. 20-25% wszystkich białaczek u dorosłych. W większości przypadków etiologia choroby nie jest znana, a jedynym udowodnionym czynnikiem etiologicznym jest promieniowanie jonizujące. Choroba w fazie przewlekłej przebiega skrycie. U części chorych występuje osłabienie, uczucie zmęczenia, utrata masy ciała i objawy leukostazy (zaburzenia widzenia i świadomości, bóle głowy, a także bolesny wzwód prącia, który może być pierwszym objawem choroby). W badaniu fizykalnym powiększenie wątroby i śledziony stwierdza się u ok. 30-40% chorych w chwili rozpoznania. W przewlekłej białaczce szpikowej dochodzi do wzajemnej translokacji ramion długich chromosomów 9 i 22 z powstaniem chromosomu Philadelphia. Atypowa postać choroby, bez translokacji t(9;22), występuje rzadko (<10%). W przewlekłej białaczce szpikowej aktywność fosfatazy zasadowej granulocytów jest zmniejszona, często bliska 0.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Wiesław Jędrzejczak
2. Która z wymienionych bakterii jest najczęstszym czynnikiem etiologicznym biegunki podróżnych?
☐1. Yersinia enterocolitica
☐2. Vibrio cholerae
☐3. Escherichia coli
☐4. Campylobacter jejuni
☐5. Salmonella enteritidis
Biegunka podróżnych to najczęstsze schorzenie występujące wśród osób wyjeżdżających, zwłaszcza do krajów o niskim poziomie higieny. Jest zespołem objawów klinicznych spowodowanych zakażeniem przewodu pokarmowego, a najważniejszym czynnikiem ryzyka pojawienia się biegunki jest docelowy kraj podróży. Choroba przeważnie trwa krótko i ustępuje samoistnie. Najczęstszym patogenem powodującym biegunkę podróżnych jest Escherichia coli, zwłaszcza szczepy enterotoksyczne i rzadziej enteroagregacyjne. Inne rozpowszechnione drobnoustroje wywołujące biegunkę to: Campylobacter, Salmonella, Shigella, Vibrio, rotawirusy, norowirusy, Giardia lamblia i Entamoeba histolytica. Zapobieganie chorobie polega na unikaniu pokarmów i wody z nieznanego źródła, piciu wody butelkowanej oraz myciu rąk przed każdym posiłkiem i przygotowywaniem potraw. Stosowanie profilaktyki antybiotykowej jest kontrowersyjne.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Piotr Zaborowski
3. Które stwierdzenia dotyczące leczenia zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa są fałszywe?
A. Niesteroidowe leki przeciwzapalne stosuje się w okresach zaostrzenia dolegliwości bólowych
B. Sulfasalazyna wykazuje dużą skuteczność w późnym okresie choroby, szczególnie przy braku zajęcia stawów obwodowych
C. Przydatność metotreksatu i leflunomidu została udowodniona w wielu badaniach klinicznych
D. Infliksymab i etanercept pozwalają uzyskać znamienną poprawę w zakresie objawów klinicznych, wydolności fizycznej i jakości życia
E. Glikokortykosteroidy podawane dostawowo mogą być przydatne w zajęciu stawów obwodowych
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. BC, ☐2. ADE, ☐3. CE, ☐4. BD, ☐5. ACDE
W leczeniu farmakologicznym zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa znajdują zastosowanie niesteroidowe leki przeciwzapalne, szczególnie w okresach zaostrzenia dolegliwości bólowych. Sulfasalazyna wykazuje skuteczność tylko w niektórych przypadkach wczesnego okresu choroby z zajęciem stawów obwodowych. Powoduje skrócenie czasu trwania sztywności porannej i zmniejszenie nasilenia dolegliwości bólowych. Metotreksat, leflunomid, azatiopryna i cyklofosfamid są mało przydatne i nie udowodniono ich skuteczności w terapii zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa. Leki biologiczne (etanercept, infliksymab, adalimumab) pozwalają na uzyskanie znamiennej poprawy w zakresie wydolności fizycznej, objawów klinicznych i jakości życia. Glikokortykosteroidy podawane doustnie lub dożylnie nie wykazują korzystnego działania w terapii tej choroby. Podawane dostawowo mogą być przydatne w przypadkach zajęcia stawów obwodowych. Znajdują również zastosowanie w leczeniu zmian ocznych.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Witold Tłustochowicz
4. Do czynników ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej zaliczamy:
☐1. Ciążę po 35 r.ż.
☐2. Nadciśnienie tętnicze przed ciążą
☐3. Dodatni wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy typu 2
☐4. Wielorództwo
☐5. Wszystkie powyższe
Do rozwoju cukrzycy ciążowej predysponują: nadwaga przed ciążą, urodzenie dziecka z wadą rozwojową w poprzedniej ciąży, przebyta cukrzyca ciążowa, zgony wewnątrzmaciczne i wcześniejsze porody dzieci o masie ciała przekraczającej 4000 g oraz wszystkie czynniki ryzyka wystąpienia tej choroby wymienione w pytaniu. U ciężarnych z grupy ryzyka po pierwszej wizycie u ginekologa jak najszybciej należy wykonać doustny test tolerancji glukozy (75 g). W przypadku braku potwierdzenia cukrzycy ciążowej zaleca się powtórzenie testu diagnostycznego między 24 a 28 tygodniem ciąży lub gdy wystąpią pierwsze objawy sugerujące rozpoznanie tej choroby.
Konsultacja: dr hab. med. Dariusz Moczulski
5. Skuteczne zapobieganie nefropatii kontrastowej obejmuje:
A. Odpowiednie nawodnienie chorego, aby dobowa diureza wynosiła >2 litry
B. Zastosowanie diuretyku pętlowego dożylnie na 30 minut przed podaniem środka cieniującego
C. Unikanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ponieważ mogą spowodować skurcz naczyń nerkowych
D. Podanie N-acetylocysteiny doustnie w dawce 2 600 mg/24h; dzień przed badaniem i w dniu jego wykonania
E. Zastosowanie 100 mg hydrokortyzonu dożylnie na 2 h przed podaniem preparatu kontrastowego
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. ABCDE, ☐2. ABCD, ☐3. ACDE, ☐4. ACD, ☐5. ABD
Nefropatia kontrastowa to wystąpienie ostrej niewydolności nerek (według nowej nomenklatury – ostrego uszkodzenia nerek) lub pogorszenie ich czynności w ciągu 1-3 dni po podaniu środka kontrastowego. Cechuje się wzrostem stężenia kreatyniny o 25% lub o 0,5 mg/dl w stosunku do wartości wyjściowej. Czynnikami ryzyka nefropatii kontrastowej są: istniejące przed badaniem upośledzenie czynności nerek, cukrzyca, starszy wiek, niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, odwodnienie, uszkodzenie wątroby i szpiczak plazmocytowy. Skuteczne zapobieganie chorobie polega na: właściwym nawodnieniu pacjenta, aby uzyskać diurezę >2 l/24h, podaniu doustnie N-acetylocysteiny dwa razy dziennie w dawce 600 mg (dzień wcześniej i w dniu wykonywania badania) oraz stosowaniu możliwie najmniejszej objętości środka kontrastowego, najlepiej niejonowego i izoosmolarnego. Na 1-2 dni przed badaniem należy odstawić diuretyki, metforminę, niesteroidowe leki przeciwzapalne i inne leki nefrotoksyczne. Nie udowodniono, aby podawanie glikokortykosteroidów zmniejszało ryzyko wystąpienia nefropatii kontrastowej.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Michał Myśliwiec
6. W badaniach laboratoryjnych w przypadku wtórnej nadczynności przytarczyc zazwyczaj stwierdza się:
☐1. Hiperkalcemię
☐2. Hipofosfatemię
☐3. Zwiększone stężenie parathormonu (PTH) w surowicy
☐4. Zwiększone stężenie 25-hydroksywitaminy D (25(OH)D) w surowicy
☐5. Wszystkie powyższe
Wtórna nadczynność przytarczyc jest odwracalnym stanem zwiększonego wydzielania parathormonu przez wtórnie przerośnięte przytarczyce z powodu ograniczonego napływu jonów wapnia do komórek gruczołów. Choroba występuje u pacjentów z niewydolnością nerek, osteomalacją i rzekomą niedoczynnością przytarczyc. Najczęściej spowodowana jest przez hipokalcemię wskutek hiperfosfatemii w niewydolności nerek, rzadko przez mutację inaktywującą receptor wapniowy lub blokadę tego receptora przez swoiste przeciwciała. Wtórną nadczynność przytarczyc rozpoznaje się na podstawie stwierdzenia hipokalcemii i zwiększonego stężenia parathormonu w surowicy. W pozostałych badaniach laboratoryjnych zwykle stwierdza się małe stężenie 25(OH)D. Stężenie fosforanów zależy od choroby podstawowej (wysokie w niewydolności nerek, niskie w osteomalacji).
Konsultacja: prof. dr hab. med. Wojciech Zgliczyński
7. Wskaż prawdziwe stwierdzenia dotyczące zawału prawej komory:
A. Najczęściej towarzyszy zawałowi ściany przedniej lewej komory
B. W badaniu echokardiograficznym zwykle stwierdza się poszerzoną i hipokinetyczną prawą komorę
C. Rzadkim powikłaniem jest migotanie przedsionków
D. Właściwe postępowanie polega na zwiększaniu objętości osocza przez stosowanie wlewu 0,9% NaCl
E. Należy unikać stosowania diuretyków i azotanów, które redukują obciążenie wstępne i potęgują hipotensję
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. ABD, ☐2. BDE, ☐3. ACD, ☐4. ABCDE, ☐5. BCDE
Zawał prawej komory najczęściej towarzyszy zawałowi ściany dolnej lewej komory. Objawia się hipotonią i poszerzeniem żył szyjnych przy nieobecności cech zastoju w krążeniu płucnym. W EKG zwykle stwierdza się uniesienie odcinka ST w prawokomorowych odprowadzeniach przedsercowych. W badaniu echokardiograficznym można zobrazować poszerzoną i hipokinetyczną lub akinetyczną prawą komorę. W terapii stosuje się płyny w celu zwiększenia obciążenia wstępnego, a w razie ich nieskuteczności leki inotropowe. Należy unikać podawania azotanów, diuretyków i inhibitorów konwertazy angiotensyny, ponieważ mogą nasilać hipotensję. Częstym powikłaniem zawału prawej komory jest migotanie przedsionków. Inne możliwe powikłania to: wstrząs kardiogenny, częstoskurcz komorowy lub migotanie komór, zaawansowany blok przedsionkowo-komorowy, niedomykalność zastawki trójdzielnej, zapalenie osierdzia, przeciek prawo-lewy przez drożny otwór owalny i skrzeplina w prawej komorze.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Artur Mamcarz
8. Która z poniższych metod diagnostycznych pozwala w najlepszy sposób ocenić rozległość martwicy trzustki w przebiegu jej ostrego zapalenia?
☐1. USG jamy brzusznej
☐2. Endosonografia (EUS)
☐3. Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW)
☐4. Tomografia komputerowa jamy brzusznej z podaniem środka cieniującego
☐5. Cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP)
Ultrasonografia jamy brzusznej jest wstępnym nieinwazyjnym badaniem u pacjentów z podejrzeniem ostrego zapalenia trzustki. Gazy w świetle jelita mogą jednak utrudniać uwidocznienie trzustki nawet u 40% chorych, co sprawia, że USG jest badaniem o małej wartości w wykrywaniu martwicy trzustki. EUS wykonuje się u osób z idiopatycznym nawracającym ostrym zapaleniem trzustki lub by zidentyfikować pacjentów, którzy odniosą szczególną korzyść z leczenia endoskopowego. ECPW ze sfinkterotomią jest metodą terapeutyczną w ostrym zapaleniu trzustki spowodowanym kamicą żółciową i nie odgrywa roli w diagnostyce martwicy trzustki. MRCP charakteryzuje się ponad 90% czułością w wykrywaniu kamieni w drogach żółciowych i może być wykonana w wątpliwych przypadkach. Dynamiczna tomografia komputerowa z podaniem środka kontrastowego w najlepszy sposób pozwala ocenić rozległość martwicy trzustki i jest przydatna w prognozowaniu ciężkości przebiegu choroby oraz śmiertelności. Należy pamiętać, że u większości chorych martwica trzustki rozwija się w ciągu 72 h, dlatego badanie wykonane wcześniej może nie dostarczyć wiarygodnych informacji odnośnie nasilenia zmian martwiczych.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Jarosław Reguła
9. Do czynników ryzyka zakażenia Pseudomonas aeruginosa u chorych z zaostrzeniami przewlekłej obturacyjnej choroby płuc zaliczamy:
☐1. Ciężki przebieg zaostrzenia
☐2. Wyhodowanie Pseudomonas aeruginosa podczas poprzedniego zaostrzenia
☐3. Niedawną hospitalizację
☐4. Stwierdzenie kolonizacji tym drobnoustrojem w stabilnym okresie choroby
☐5. Wszystkie odpowiedzi są poprawne
Przyczynami infekcyjnymi zaostrzeń przewlekłej obturacyjnej choroby płuc mogą być wirusy lub bakterie. Najczęstszymi bakteriami izolowanymi z wydzieliny oskrzelowej są: Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae i Moraxella catarrhalis. Niemniej jednak u chorych z ciężką przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, zwłaszcza wymagających mechanicznej wentylacji, patogenami odpowiadającymi za zaostrzenia choroby mogą być Gram-ujemne pałeczki jelitowe i Pseudomonas aeruginosa. Według najnowszych wytycznych Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease, do czynników ryzyka zakażenia Pseudomonas aeruginosa u chorych z zaostrzeniami przewlekłej obturacyjnej choroby płuc zaliczamy: niedawną hospitalizację, częste stosowanie antybiotyków (przynajmniej 4 kuracje w ciągu ostatniego roku), ciężkie zaostrzenia choroby i wykrycie Pseudomonas aeruginosa podczas poprzedniego zaostrzenia lub kolonizację tym drobnoustrojem w stabilnym okresie choroby.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Jerzy Kozielski
10. Do oceny resorpcji kości wykorzystuje się oznaczenia poniższych markerów z wyjątkiem:
A. Osteokalcyny
B. Fosfatazy kwaśnej opornej na hamowanie winianem
C. Deoksypirydynoliny
D. N-końcowego telopeptydu łańcucha α kolagenu typu I
E. C-końcowego propeptydu prokolagenu typu I
Wybierz zestaw prawidłowych odpowiedzi:
☐1. AB, ☐2. CDE, ☐3. BCD, ☐4. ACD, ☐5. AE
W celu oceny resorpcji kości najczęściej oznacza się w surowicy aktywność fosfatazy kwaśnej opornej na hamowanie winianem oraz wydalanie z moczem produktów degradacji kolagenu. Zwiększenie poziomu tych markerów osteolizy występuje w stanach wzmożonego obrotu kostnego i aktywności osteoklastów, np. w pierwotnej nadczynności przytarczyc. Do produktów degradacji kolagenu macierzy kostnej zaliczamy: fragmenty sieciujące kolagen (pirydynolinę i deoksypirydynolinę), telopeptydy łańcucha α kolagenu typu I (C-końcowy i N-końcowy) oraz hydroksyprolinę i hydroksylizynę, które są rzadko oznaczane z powodu trudności w standaryzacji. Natomiast osteokalcyna i propeptydy prokolagenu typu I są markerami tworzenia kości. Zwiększone stężenia tych markerów osteogenezy obserwuje się w stanach wzmożonego obrotu kostnego i aktywności osteoblastów, np. w chorobie Pageta, pierwotnej i wtórnej nadczynności przytarczyc czy nadczynności tarczycy.
Konsultacja: prof. dr hab. med. Wojciech Pluskiewicz
Następny artykuł: