Streszczenie
Wprowadzenie
Niewiele jest dziedzin medycyny, w których dysponujemy tak niepodważalnymi dowodami na skuteczność leczenia jak w przypadku terapii hipotensyjnej stosowanej w profilaktyce chorób układu krążenia. Zagadnienia związane z leczeniem nadciśnienia tętniczego są wciąż przedmiotem ożywionej dyskusji. Dotyczy ona w głównej mierze tego, który spośród wielu dostępnych leków, jeśli można w ogóle taki wskazać, najskuteczniej zapobiega rozwojowi chorób sercowo-naczyniowych i ich powikłaniom. Poszukiwanie odpowiedzi na to pytanie zaowocowało wieloma bardzo szeroko zakrojonymi badaniami z udziałem setek tysięcy pacjentów, które pochłonęły miliony dolarów. Nadciśnienie tętnicze a udar
Ciśnienie tętnicze to najlepiej dowiedziony i najsilniejszy czynnik prognostyczny udaru mózgu. Spośród modyfikowalnych czynników ryzyka wysokie ciśnienie ma zdecydowanie największy wpływ na ryzyko udaru (dwukrotnie większy niż palenie tytoniu, wysokie stężenie cholesterolu czy otyłość). Wyniki wielu dużych badań epidemiologicznych dowodzą, że zmniejszenie ryzyka udaru mózgu jest wprost proporcjonalne do wielkości redukcji ciśnienia tętniczego. Ilościowa analiza zbiorcza 61 badań kohortowych przeprowadzona przez Prospective Studies Collaboration i później przez Asia Pacific Cohort Studies Collaboration wykazała silną ależność logarytmiczno-liniową, bez wartości progowej,między wysokością ciśnienia a umieralnością z powodu udaru mózgu. Należy podkreślić, że nie ma wartości progowej ciśnienia tętniczego dla zapobiegania udarowi. Zmniejszenie go nawet do wartości poniżej prawidłowych wiąże się z dalszym obniżeniem ryzyka udaru. Korzyści są widoczne zarówno w profilaktyce pierwotnej, jak i wtórnej, w odniesieniu do ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, niezależnie od wieku i rasy. Większość badań ujętych w tym przeglądzie przeprowadzono z udziałem osób z rozpoznanymi chorobami układu krążenia. Nie wszystkie zostały zaprojektowane jako próby kliniczne w prewencji wtórnej, jednak jeśli nie zaznaczono, że jest inaczej, dotyczą właśnie profilaktyki wtórnej. Nie ma pewności, czy w przypadku docelowych wartości ciśnienia i spodziewanych korzyści z leczenia istnieją różnice między pierwotną i wtórną profilaktyką udaru. Wiele badań zaprojektowanych z myślą o porównaniu korzyści ze stosowania różnych leków sponsorowały różne firmy i instytucje niekomercyjne. Ich sprzeczne wyniki stały się przyczynkiem do ciągłych dyskusji.