Streszczenie
Zgodnie z WHO: stan w normie to T-score ≥−1,0 SD (standard deviation – odchylenie standardowe), osteopenia to T-score od −1,0 do −2,5 SD, osteoporoza – T-score ≤−2,5 SD. Miejscem pomiaru BMD powinien być kręgosłup lędźwiowy (L1-L4) lub bliższy koniec kości udowej (obszar neck – szyjka, lub total), przy czym zaleca się wykonywanie badania jednocześnie w obu miejscach szkieletu.
Warto skomentować popularnywPolsce, a raczej sztuczny podział pacjentówna dwie grupy: poniżej i powyżej 65. r.ż., i wykonywanie badania DXA kręgosłupa u osób przed 65. r.ż., a badania szyjki kości udowej po 65. r.ż. W „Europejskich wskazówkach dotyczących rozpoznawania i leczenia osteoporozy u kobiet po menopauzie” z 2008 r.i wytycznych ISCD zaleca się wykonywanie badania w obu miejscach, bez względu na wiek. Zdarza się, że u pacjentów w starszym wieku stwierdza się prawidłowy wynik BMD w szyjce kości udowej i jednocześnie duże zmniejszenie gęstości mineralnej kości w obrębie kręgosłupa. W związku z tym opieranie się tylko na jednym wyniku prowadzi do zbyt późnego wdrożenia leczenia. Wystąpienie złamania osteoporotycznego (niskoenergetycznego) upoważnia do rozpoznania osteoporozy niezależnie od wyniku badania DXA.
NAMS zaleca wykonanie badania DXA u każdej kobiety po 65. r.ż., a u młodszych wówczas, gdy występuje u nich co najmniej jeden czynnik ryzyka złamań lub choroby, które mogą powodować
utratę masy kostnej.
W komentowanych wytycznych podkreślono, o czym w codziennej praktyce nie zawsze się pamięta, że podstawowym celem leczenia osteoporozy jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia złamań, a nie tylko zwiększenie gęstości mineralnej kości.
Skuteczność leczenia antyresorpcyjnego w postaci redukcji częstości złamań stwierdza się szybciej niż zmiany mierzalne gęstości mineralnej kości.
Ponieważ BMD jest tylko jednym z czynników determinujących wytrzymałość kości, jego prawidłowa wartość nie wyklucza ryzyka złamania. W związku z tym, podejmując decyzje diagnostyczno-terapeutyczne, należy ocenić kliniczne czynniki ryzyka złamania, takie jak: wiek, niska masa ciała (BMI – body mass index), złamanie osteoporotyczne w wywiadzie, złamanie bliższego końca kości udowej u rodziców, palenie tytoniu, długotrwała terapia
glikokortykosteroidami, reumatoidalne zapalenie stawów, osteoporozy wtórne, nadmierne spożycie alkoholu. W wytycznych NAMS wyczerpująco omówiono każdy z tych czynników ryzyka oraz przedstawiono stosunkowo nowe i stale rozwijające się narzędzie w diagnostyce osteoporozy, tj. kalkulator FRAX (dostępny na stronie http://www.sheffield.ac.uk/FRAX zarówno w wersji elektronicznej, jak i plansz gotowych do wydrukowania). Łączy on wspomniane czynniki i pozwala obliczyć 10-letnie bezwzględne ryzyko wystąpienia złamania także przy braku badania densytometrycznego. W związku z brakiem danych populacyjnych dotyczących częstości złamań w Polsce dopuszcza się wykorzystanie kalkulatora przygotowanego dla populacji brytyjskiej. Mimo różnic w częstości złamań między oboma krajami kalkulator dobrze stratyfikuje ryzyko w naszej populacji.
Dodaj do ulubionych