Streszczenie
Badania nad czynnikami prognostycznymi mają dwa cele: (1) pomoc w przewidywaniu i prognozowaniu przebiegu choroby i stopnia niesprawności u chorego oraz (2) pogłębienie wiedzy dotyczącej patogenezy stwardnienia rozsianego. Możliwości indywidualnej prognozy są ograniczone, natomiast poznanie patogenezy choroby może przynieść wiele korzyści. Najobszerniej przeanalizowane i najwcześniej poznane zostały czynniki prognostyczne związane z objawami klinicznymi w chwili zachorowania i podczas trwania choroby, ponieważ są one łatwe do uzyskania i bardziej przydatne, o ile zostaną wcześnie zidentyfikowane. Czynione są starania, aby uzupełnić je danymi uzyskanymi z badań obrazowych, jak również danymi biologicznymi, genetycznymi i środowiskowymi. Te uzupełniające dane będą zapewne odgrywały większą rolę w miarę pogłębiania wiedzy o patogenezie SM. Po krótkim przedstawieniu założeń metodologicznych oraz dostępnego piśmiennictwa dokonany zostanie przegląd podstawowych cech demograficznych i klinicznych wpływających na odległy przebieg stwardnienia rozsianego, następnie zostaną przedstawione dane na temat badań laboratoryjnych, które mogą być pomocne w prognozowaniu długoterminowego przebiegu choroby.
Rokowanie w stwardnieniu rozsianym
Uwagi ogólne: rokowanie
Stwardnienie rozsiane powoduje narastanie nieodwracalnej niepełnosprawności w dłuższej perspektywie, natomiast czas przeżycia jest tylko nieznacznie skrócony. Dlatego rokowanie dotyczy zazwyczaj kolejnych etapów pogłębiającej się niepełnosprawności. Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia niepełnosprawność może obejmować różne aspekty życia i wpływać na ograniczenie lub niemożność wykonywania określonych czynności. Badania poświęcone SM koncentrowały się jednak głównie na niesprawności w aspekcie fizycznym, a zwłaszcza trudnościach w chodzeniu, ponieważ problemy z poruszaniem się stanowią jeden z pierwszych i najbardziej widocznych objawów choroby. Zaburzeniom funkcji poznawczych do niedawna poświęcano znacznie mniej uwagi. W stwardnieniu rozsianym rzadko obserwuje się nasilone zaburzenia poznawcze i otępienie. Funkcje poznawcze ulegają zazwyczaj niewielkim zaburzeniom, lecz częstość ich występowania może być duża i wynosić 40-60%. Ponieważ brakuje badań dotyczących dynamiki przebiegu i rokowania w odniesieniu do zaburzeń funkcji poznawczych, zagadnienie to nie będzie dalej omawiane.