Streszczenie
Rola dobrej komunikacji
Szybkie porozumienie i dobra współpraca pomiędzy lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej i specjalistą mogą zapobiec zbędnym hospitalizacjom, ułatwiają również podjęcie najlepszych dla chorego decyzji terapeutycznych. Wspólne działania w ramach interdyscyplinarnego zespołu zapewniają lepszą opiekę nad pacjentem. Kluczem do jej optymalizacji jest poświęcenie czasu na wysłuchanie życzeń chorego, zanim straci on zdolność porozumiewania się z otoczeniem. Ocena rokowania
W zawansowanym stadium choroby Parkinsona i stwardnienia rozsianego trudno szacować długość życia, ale istotnym czynnikiem prognostycznym jest szybkość pogarszania się stanu ogólnego. Chorzy są szczególnie zagrożeni zgonem z powodu zachłystowego zapalenia płuc, zakażenia układu moczowego, powikłań związanych z upadkami i złamaniami oraz sepsy rozwijającej się w wyniku zakażenia odleżyn. Ryzyko rośnie w miarę postępowania choroby. Mimo to niektórzy pacjenci w bardzo złym stanie mogą przeżyć wiele lat, a inni umierają nagle z powodu sepsy czy – rzadziej – zatorowości płucnej. Nieprzewidywalny przebieg choroby znacząco utrudnia prognozowanie, a większość chorych częściej umiera w szpitalu niż w domu. Podobieństwa i różnice między zaawansowanym stadium choroby Parkinsona i stwardnienia rozsianego
Zaburzenia poznawcze i psychiczne
Zaburzenia funkcji poznawczych są częste w stwardnieniu rozsianym, a polegają na upośledzeniu fluencji słownej oraz zaburzeniach pamięci i koncentracji. Otępienie zdarza się często w przebiegu choroby Parkinsona; charakteryzuje się występowaniem omamów wzrokowych, ubytków funkcji wzrokowo-przestrzennych, deficytu uwagi i upośledzenia czynności wykonawczych. Otępienie w chorobie Parkinsona poddaje się leczeniu inhibitorami acetylocholinoesterazy. Omamy wzrokowe mogą ustąpić po zmniejszeniu dawki leków przeciwparkinsonowskich, zwłaszcza amantadyny, inhibitorów monoaminooksydazy B (MAO-B – monoamine oxidase type B), leków cholinolitycznych i agonistów dopaminy Depresja jest zjawiskiem częstym w obu chorobach. Objawy mogą zmniejszyć się po podaniu selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI – selective serotonin reuptake inhibitors). W chorobie Parkinsona skuteczna okazała się optymalizacja terapii lekami dopaminergicznymi i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi. SSRI nie należy podawać razem z inhibitorami MAO-B z powodu ryzyka rozwoju zespołu serotoninowego. Objawy opuszkowe
Hipofonia (osłabienie głosu) w chorobie Parkinsona i dyzartria (upośledzenie wymowy) w stwardnieniu rozsianym mogą utrudniać porozumiewanie się, prowadząc do ogromnej frustracji, zarówno pacjenta, jak i jego opiekunów. Trudności w połykaniu powodują zachłystywanie się. Niezwykle istotną kwestią jest wczesna ocena przez terapeutę zajmującego się rehabilitacją mowy i funkcji językowych. Zachłyśnięcie może początkowo nie dawać wyraźnych objawów ogólnoustrojowych, jednak zdarza się, że sytuacja ulega drastycznej zmianie w ciągu kilku godzin, kiedy rozwiną się objawy sepsy. Nadmierne wydzielanie śliny częściej występuje w chorobie Parkinsona. Można je zwalczać, ostrzykując ślinianki toksyną botulinową pod kontrolą USG, a także podając na język 1% atropiny w kroplach lub stosując hioscynę (skopolaminę) w formie plastrów transdermalnych [w Polsce nie jest dostępna – przyp. red.]. Ból
Ból w chorobie Parkinsona pogarsza funkcjonowanie pacjenta. Może to być ból pochodzenia ośrodkowego czy też powodowany dystonią. Ból neuropatyczny kończyn lub twarzy w stwardnieniu rozsianym jest nierzadko trudny do opanowania. Często stosuje się amitryptylinę i leki przeciwpadaczkowe, np. gabapentynę, są one jednak w tej chorobie gorzej tolerowane i często mają trudne do zaakceptowania działania niepożądane: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne działają cholinolitycznie, a leki przeciwpadaczkowe wywołują sedację i ataksję. Spastyczność w stwardnieniu rozsianym może być przyczyną bolesnych skurczów i zrywań mięśni kończyn, które stają się szczególnie dokuczliwe w nocy. Leki zmniejszające spastyczność charakteryzują się różną skutecznością i często powodują sedację oraz ataksję. Przykurcze w kończynach są objawem znacznego zaawansowania choroby. Odleżyny, powstające zwykle nad wypukłymi częściami kości, mogą być spowodowane utratą możliwości poruszania się i niedożywieniem.
Dodaj do ulubionych