Streszczenie
Patomechanizm świstu oskrzelowego Świst oskrzelowy powstaje podczas szybkiego, burzliwego, czyli turbulentnego przepływu powietrza przez zwężone duże i średnie drogi oddechowe, najczęściej podczas wydechu. Przepływ ten powoduje drganie ściany oskrzeli, będące źródłem świstu. Zwężeniu średnich oskrzeli może często towarzyszyć zwężenie małych dróg oddechowych, w których jednak nie powstaje świst, bowiem energia przepływającego przez nie powietrza nie wystarcza do wywołania drgań ściany tych oskrzeli. Zwężenie drobnych oskrzeli powoduje wydłużenie fazy wydechu. U dzieci świst oskrzelowy zdarza się częściej niż u osób dorosłych z powodu różnic anatomicznych i czynnościowych w obrębie dróg oddechowych, płuc i klatki piersiowej. W pierwszych miesiącach po urodzeniu układ oddechowy dziecka rozwija się nierównomiernie, bowiem płuca, gdzie odbywa się wymiana gazowa, rosną szybciej niż drogi oddechowe. Zjawisko to bywa określane jako rozwój nieizotropowy lub dysynaptyczny. U niemowląt i młodszych dzieci średnica oskrzeli jest więc nieproporcjonalnie mała w stosunku do objętości płuc, dlatego obrzęk błony śluzowej, zalegająca wydzielina czy skurcz mięśni gładkich znacznie łatwiej powodują niedrożność oskrzeli niż u starszych dzieci czy osób dorosłych. Jednocześnie wąskie drogi oddechowe stanowią większy opór dla przepływu powietrza, a chrząstki tchawicy i głównych oskrzeli są miękkie, przez co ściany tego odcinka drzewa oskrzelowego łatwiej się zapadają, gdy dojdzie do przewagi ciśnienia zewnątrzoskrzelowego nad ciśnieniem panującym w świetle oskrzeli. U niemowląt ściana klatki piersiowej jest znacznie bardziej podatna niż u dzieci starszych czy osób dorosłych i dlatego przy ograniczeniu drożności oskrzeli, kiedy powstaje wyższe ujemne ciśnienie wdechowe, nie stanowi ona dostatecznego zabezpieczenia przed zapadaniem się oskrzeli. Podczas wysiłku, jakimu niemowląt jest płacz lub ssanie, następuje przyspieszenie oddychania, skrócenie wydechu, niepełne opróżnianie się płuc podczas wydechu i zatrzymanie powietrza w częściach płuc położonych obwodowo w stosunku do zwężenia oskrzeli (pułapka powietrzna). Mechanizm ten prowadzi do rozdęcia płuc, czyli do hiperinflacji, a rozdęte obszary uciskają średnie oskrzela i mogą powodować dodatkowe ich zwężenie. Wszystkie te czynniki sprawiają, że u niemowląt i u młodszych dzieci łatwiej dochodzi do obturacji drzewa oskrzelowego i do powstania świstu oskrzelowego niż u dzieci starszych czy u dorosłych. Kliniczne przyczyny świstu oskrzelowego u dzieci Świst oskrzelowy u dzieci jest zawsze spowodowany zwężeniem światła średniego kalibru oskrzeli. Przyczyny tego stanu mogą być różne, w zależności od wieku dziecka, a rozpoznanie można ustalić na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego i badań laboratoryjnych. Rozróżnia się dwa rodzaje świstu oskrzelowego – świst epizodyczny, wywołany najczęściej zakażeniem wirusowym, trwający 2-4 tygodnie, przy dobrym stanie ogólnym dziecka, i świst nieustępujący, kiedy także pomiędzy okresami zaostrzeń obserwuje się objawy towarzyszące, np. kaszel, a świst pojawia się nie tylko w nocy, lecz także podczas wysiłku, płaczu, śmiechu czy przy oddychaniu zimnym powietrzem. Najczęstszą przyczyną świstu nieustępującego są również zakażenia wirusowe, lecz znane są także inne czynniki wywołujące, np. narażenie na dym tytoniowy, ekspozycja na alergeny czy nieswoiste zanieczyszczenie powietrza, dlatego ten typ świstu bywa określany jako świst wieloczynnikowy. Powtarzające się epizody świstu oskrzelowego u niemowląt i dzieci mogą świadczyć o astmie, lecz w toku diagnostyki różnicowej należy pamiętać też o innych możliwych przyczynach tego stanu. W toku różnicowania przyczyn świstu oskrzelowego powinno się zawsze brać pod uwagę okoliczności, w jakich się on pojawia, w tym sezonowość (w okresie zwiększonej częstości zakażeń wirusowych czy zwiększonej ekspozycji na alergeny wziewne), wiek dziecka, związek z karmieniem, towarzyszenie kaszlu, występowanie nawracających zakażeń układu oddechowego.
Dodaj do ulubionych