Zalecenia dotyczące leczenia przeciwzakrzepowego u pacjentów z migotaniem przedsionków poddanych zabiegom przezskórnej angioplastyki z implantacją stentów

Komentarz: Liczba pacjentów, u których należy rozważyć zastosowanie potrójnej terapii, złożonej z leku przeciwzakrzepowego i dwóch leków antyagregacyjnych, jest duża i ciągle wzrasta. Wskazania do stosowania przewlekłego leczenia przeciwzakrzepowego występują u 70-80% pacjentów z migotaniem przedsionków, a u 20-30% z nich współistnieje choroba niedokrwienna serca, a więc wymagają leczenia antyagregacyjnego. Wiadomo też, że spośród chorych poddawanych zabiegom PCI około 5% wymaga z różnych względów przewlekłego leczenia przeciwzakrzepowego. W skali naszego kraju, przyjmując, że w 2010 r. wykonano 100 tys. zabiegów PCI, rocznie mamy aż 5 tys. pacjentów, u których ryzyko wystąpienia groźnych powikłań krwotocznych i niedokrwiennych jest bardzo wysokie, przy czym nie mamy ustalonego sposobu postępowania w takich przypadkach, opartego na wynikach badań z randomizacją. Zarówno w wytycznych amerykańskich, jak i europejskich zaleceniu stosowania potrójnej terapii nadano rangę klasy IIb, co oznacza, że w pewnych sytuacjach klinicznych należy je rozważyć. Nie wiem, czy istnieje inne zalecenie klasy IIb tak często stosowane w praktyce klinicznej. Warto zauważyć, że w obu dokumentach w zdecydowanej większości zalecenia mają siłę dowodów C, a zatem najsłabszą, są to bowiem zalecenia oparte na zgodzie ekspertów, a nie badaniach klinicznych z randomizacją. Niemniej oba dokumenty są w bardzo dużym zakresie zgodne, a różnice między nimi – stosunkowo niewielkie. Dla lekarza praktyka wielką zaletą dokumentu są rekomendacje dotyczące postępowania w wybranych sytuacjach klinicznych, w których decyzje są szczególnie trudne. Najważniejszą zasadą postępowania jest indywidualna ocena ryzyka wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych oraz krwotocznych.