Streszczenie
Częstość występowania zmęczenia poudarowego ocenia się na 23-75%, w zależności od przyjętej definicji oraz cech charakterystycznych badanej grupy pacjentów. Etiologia tego zaburzenia wydaje się złożona. Czynniki predysponujące obejmują cechy fizjologiczne, w tym niesprawność funkcjonalną, obecność objawów zmęczenia przez wystąpieniem udaru, choroby towarzyszące, stosowane leczenie, zaburzenia snu i odżywiania, cechy, takie jak depresja i zaburzenia funkcji poznawczych, oraz cechy organiczne, jak uszkodzenie szczególnych obszarów mózgu z następowymi zaburzeniami neurochemicznymi, zaburzeniami perfuzji, a także reakcją zapalną. W niektórych przypadkach zmęczenie poudarowe jest stanem uporczywym, prowadzącym do wycieńczenia i może mieć ono niekorzystny wpływ na rehabilitację neurologiczną, jakość życia i śmiertelność. Opublikowano niewiele badań dotyczących metod terapeutycznych, przy czym rzadko okazywały się one skuteczne, prawdopodobnie z powodu złożonej natury tego schorzenia. Zmęczenie po udarze jest powszechnym, często powodującym niesprawność problemem o złożonej etiologii. Konieczne jest przeprowadzenie badań mających na celu poprawę zrozumienia patofizjologii zmęczenia poudarowego i rozwoju lepszych metod leczenia tego stanu.
Słowa kluczowe: zachowanie, depresja, zmęczenie, udar mózgu
Wprowadzenie
W okresie rekonwalescencji po udarze mózgu pacjenci często skarżą się na zmęczenie, znużenie, męczliwość oraz brak energii, inicjatywy i motywacji. Do połowy lat 80. XX wieku, kiedy Leegaard ogłosił, że 75% pacjentów, którzy przeżyli udar mózgu cierpi na zmęczenie poudarowe (poststroke fatigue, PoSF), lekarze najczęściej nie dostrzegali tego zjawiska. Obecnie liczne dowody wskazują, że może być ono powszechne, długotrwałe i często powodować niesprawność. Niemniej etiologia PoSF jest złożona, a dane dotyczące zależności między jego występowaniem a lokalizacją uszkodzenia mózgu są sprzeczne. Zmęczenie poudarowe utrudnia rehabilitację pacjenta i wiąże się z niekorzystnym przebiegiem rekonwalescencji neurologicznej, gorszą jakością życia (quality of life, QOL) oraz zwiększoną śmiertelnością. Mimo częstego występowania i poważnego wpływu na zdrowienie chorych, piśmiennictwo dotyczące tego problemu jest skąpe. Dotyczy to zwłaszcza badań klinicznych nad metodami leczenia PoSF. Obecnie zainteresowanie tym tematem zwiększyło się, czego odzwierciedleniem jest gwałtowny wzrost liczby publikacji w ostatnich 10 latach. Celem tego opracowania jest przegląd dostępnego piśmiennictwa dotyczącego rozpowszechnienia, naturalnego przebiegu i mechanizmów patofizjologicznych zmęczenia poudarowego oraz możliwych farmakologicznych i niefarmakologicznych metod jego leczenia. W tym celu z baz danych PubMed, PsycINFO i CINAHL wybrano artykuły dotyczące problemu zmęczenia u pacjentów z udarem mózgu. Ponadto przeanalizowano i jeśli było to konieczne, uwzględniono w tym przeglądzie wszystkie artykuły poruszające tematy związane ze zmęczeniem (tj. odżywianie, farmakoterapia itd.) lub zmęczenia w innych chorobach neurologicznych.
Dodaj do ulubionych