Leczenie przerzutów czerniaka naczyniówki – dostępne metody z przeglądem piśmiennictwa

Epidemiologicznymi czynnikami ryzyka są: jasna karnacja skóry, niebieski kolor tęczówki, obecność zmiany typu melanocytoma w okolicy tarczy nerwu wzrokowego, melanocytoza oczna i oczno-skórna oraz choroba Recklinghausena. Nie udowodniono roli ekspozycji na światło słoneczne.
Około 90% czerniaków dotyczy naczyniówki, 5-8%wywodzi się z ciała rzęskowego, a 3-5% lokalizuje w tęczówce. Na każdym etapie wzrostu nowotworu może dojść do naciekania twardówki drogą anatomicznych miejsc wyjścia nerwów rzęskowych, naczyń krwionośnych lub kanałów wodnych twardówki.
Do rozsiewu komórek nowotworowych dochodzi najczęściej drogą naczyń krwionośnych, głównie do wątroby, płuc i kości. Aż 90% przerzutów lokalizuje się w wątrobie (ryc. 1 i 2). Przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych pojawiają się właściwie tylko wówczas, gdy doszło do zajęcia przestrzeni nadtwardówkowej.
Czynniki pogarszające rokowanie to wysokość guza, największy wymiar podstawy, zajęcie ciała rzęskowego i naciekanie twardówki. Niekorzystne cechy histopatologiczne to: obecność komórek nabłonkowatych, pętli naczyniowych PAS dodatnich, duża liczba mitoz w 40 powiększonych polach obserwacji, a przede wszystkim nieprawidłowości chromosomalne (utrata jednej kopii chromosomu 3 i dodatkowy chromosom 8q).
Mimo intensywnego rozwoju nauk podstawowych i ogromnego postępu w rozumieniu patofizjologii czerniaków błony naczyniowej, wywołana przez nie choroba przerzutowa nadal pozostaje nieuleczalna. Według wielu źródeł chorzy przeżywają około roku od rozpoznania przerzutów, a długość przeżycia koreluje z liczbą i rozmiarami zmian w wątrobie, parametrami czynności wątroby, wskaźnikiem w skali Karnofskiego oraz długością okresu od leczenia miejscowego do wystąpienia przerzutu.
W ciągu kilku ostatnich lat coraz częściej pojawiają się jednak doniesienia o możliwości wydłużenia czasu przeżycia niektórych chorych.
Dostępnymi obecnie metodami leczenia chorych z przerzutami czerniaka naczyniówki są chemioterapia, resekcja chirurgiczna, radioembolizacja i immunoterapia. Autorzy omówią również potencjalne punkty uchwytu nowych terapii, które aktualnie są przedmiotem badań klinicznych.