Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
Rzeczywisty postęp w projektowaniu bezpiecznych programów napromieniania jest równoważony przez coraz szersze wykorzystywanie schematów kojarzących radioterapię z chemioterapią, rozwój radiochirurgii oraz zwiększający się odsetek chorych uzyskujących długotrwałe przeżycie. Chociaż rzadziej jest obserwowana klasyczna martwica popromienna lub powodowana chemioterapią, coraz częściej pojawiają się doniesienia o bardziej dyskretnych działaniach niepożądanych, takich jak postępujące zaburzenia poznawczepo radioterapii (popromienna leukoencefalopatia) lub chemioterapii, stosowanych łącznie lub osobno. W niniejszym artykule przedstawiono przegląd tych doniesień. Zakwestionowano niektóre ich aspekty metodologiczne i zasugerowano wprowadzenie pewnych zmian, które mogłyby skorygować projekty przyszłych badań.
PODSUMOWANIE
Kliniczne znaczenie omawianych zagadnień jest istotne z uwagi na znaczną liczbę chorych leczonych z powodu guzów mózgu, w tym przerzutów nowotworowych, a także liczbę chorych obciążonych dużym ryzykiem wystąpienia przerzutów do mózgu, którym profilaktyczne napromienianie czaszki mogłoby przynieść korzyść. Stwierdzono też, że leki stosowane u chorych na nowotwory narządów innych niż mózg również mogą zaburzać prawidłową czynność mózgu.
SŁOWA KLUCZOWE
popromienna martwica mózgu, wpływ chemioterapii na mózg, działania niepożądane polegające na zaburzeniach funkcji poznawczych, leukoencefalopatia, neurotoksyczność
WPROWADZENIE
Usprawnienie klinicznej oceny jakości życia (qualityof life; QOL) chorych na nowotwory zwróciło uwagęna znaczenie toksycznego wpływu leczenia przeciwnowotworowego na mózg. Od dawna były znane działania niepożądane powodowane radioterapią i systemową chemioterapią stosowanymi w leczeniu chorych na nowotwory mózgu. Działania zapobiegawcze skutecznie zmniejszyły częstość występowania działań niepożądanych, które jednak ponownie nabrały istotnego znaczenia po wdrożeniu nowych, agresywnych metod leczenia. Dokładniej oceniono też działania niepożądane powodowane napromienianiem całego mózgu (whole brain radiotherapy; WBRT), mającym na celu zapobieganie powstawaniu przerzutów raka płuca do mózgu. Coraz większe uświadamianie sobie dyskretnych, lecz upośledzających sprawność działań niepożądanych ze strony mózgu, pojawiających się w trakcie leczenia z powodu nowotworów umiejscowionych w innych narządach, wzbudza narastające obawy onkologów, dlatego problem ten stał się przedmiotem niniejszego doniesienia.
Dodaj do ulubionych