Przerzuty do opony miękkiej i pajęczynówki mózgu i rdzenia kręgowego

OSTATNIE ODKRYCIA

Ustalenie rozpoznania LMM wymaga przede wszystkim uświadamiania sobie możliwości wystąpienia takiego powikłania u chorego, u którego w przebiegu nowotworu złośliwego pojawiają się objawy ze strony układu nerwowego, a także podjęcia odpowiedniej diagnostyki. Polega ona na wykonaniu rezonansu magnetycznego (MR) mózgu i rdzenia kręgowego z podaniem środka cieniującego oraz badaniu przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego (cerebrospinal fluid, CSF) z zastosowaniem radioznacznika u chorych, u których planuje się podjęcie leczenia przeciwnowotworowego. Postępowanie polega zwykle na napromienianiu wiązkami zewnętrznymi ognisk przerzutów osiągających znaczne rozmiary lub powodujących występowanie objawów, a także zastosowaniu chemioterapii systemowo lub do CSF.
Systemowa chemioterapia dużymi dawkami leków bywa korzystna u chorych z LMM i pozwala uniknąć chemioterapii podawanej do CSF. Do CSF podaje się zwykle jeden z trzech chemioterapeutyków, tj. metotreksat, arabinozyd cytozyny lub tiotepę, w różnych schematach, dokomorowo lub do kanału kręgowego w odcinku lędźwiowym. W dokanałowym leczeniu chorych z LMM coraz częściej wykorzystuje się przeciwciała monoklonalne o ukierunkowanym działaniu, takie jak rytuksymab i trastuzumab.

PODSUMOWANIE

Chociaż leczenie chorych z LMM jest paliatywne, a mediana czasu przeżycia wynosi 2-3 miesiące (15% chorych przeżywa rok), podjęcie tego leczenia może ułatwić ustabilizowanie choroby i uchronić przed dalszym nasilaniem się objawów neurologicznych.

SŁOWA KLUCZOWE

przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego, chemioterapia podawana do CSF, przestrzeń podpajęczynówkowa, przerzuty do opony miękkiej i pajęczynówki mózgu i rdzenia kręgowego

WPROWADZENIE

Przerzuty do opony miękkiej i pajęczynówki mózgu i rdzenia kręgowego (LMM) powstają w wyniku wszczepiania się komórek nowotworowych do opony miękkiej i pajęczynówki oraz ich przenikania do płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF) w przestrzeni podpajęczynówkowej. Są trzecim wśród najczęstszych powikłań powodowanych przez przerzuty w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN), a częstość ich występowania zwiększa się w miarę wydłużania się czasu przeżycia chorych na nowotwory. LMM są przyczyną znacznej chorobowości, a mediana czasu przeżycia chorych jest krótka mimo leczenia. Jednak w wybranej grupie chorych leczenie znacząco łagodzi dolegliwości.