Cechy rozwojowe noworodków urodzonych przedwcześnie

Mimo iż wady oraz swoiste pro­blemy występujące u najbardziej przedwcześnie urodzonych noworodków są poważniejsze niż występujące u dojrzalszych dzieci, niemowlęta urodzone w określonym wieku ciążowym lub osiągające dany wiek ciążowy mogą wykazywać bardzo różne ce­chy rozwojowe. Ponieważ cechy rozwojowe noworod­ków urodzonych przedwcześnie dotyczą przede wszystkim dojrzałości, dla ich oce­ny niezwykle istotne jest określenie lub oszacowanie wieku ciążowego. Pod tym względem najbardziej przydatne są dane dotyczące ostatniej miesiączki oraz informa­cje z wczesnych badań ultrasonograficz­nych. Informacje te nie zawsze są jednak dostępne. W przeszłości do oszacowania wieku cią­żowego stosowano skalę Dubowitzów oraz skalę Baliarda, w których wykorzystuje się wiele cech fizycznych i neurologicznych. Ory­ginalna metoda Baliarda byia prostsza i tym samym mniej czasochłonna, ale żadna z me­tod nie zostać zatwierdzona do użytku na podstawie wykorzystania w szerokim za­kresie wieku ciążowego u noworodków uro­dzonych przedwcześnie. Nowa skala Baliarda, najczęściej obecnie stosowane narzędzie, wy­korzystuje sześć cech fizycznych oraz sześć kryteriów nerwowo-mięśniowych i została za­twierdzona dla noworodków urodzonych między 20 a 44 tygodniem ciąży. Cechy fizycz­ne obejmują wygląd skóry, obecność meszku płodowego, stopień bruzdowania po­wierzchni podeszwowej stóp, obecność i wielkość gruczołów piersiowych, stopień rozwoju powiek i małżowin usznych oraz wy­gląd narządów płciowych. Kryteria neurologiczne obejmują ocenę postawy, zgięcia w nadgarstku (objaw okienka), kąt zgięcia ramion, wyprost w stawie kolanowym (kąt podkolanowy), napięcie obręczy barkowej (objaw szarfy) oraz jednoczesne zgięcie w stawie bio­drowym i wyprost w stawie kolanowym (pię­ta do ucha). Aby wiarygodnie oszacować wiek ciążowy, dziecko musi być w stanie spokojnego czu­wania. Osoba oceniająca musi mieć doświad­czenie w zakresie tego rodzaju oceny. Należy brać pod uwagę czynniki, które mogą mieć wpływ na stwierdzane cechy, między innymi leki podawane matce, potożenie płodu, nie­dotlenienie, wiek dziecka, stan snu i wszelkie zaburzenia oddychania. Nawet najbardziej doświadczone osoby dokonują oceny wieku cią­żowego tylko z dokładnością do 2-3 tygodni, z tendencją do przeszacowania. Mimo iż urodzeniowa masa ciała często z powodzeniem jest wykorzystywana do przy­bliżonego określenia wieku ciążowego w ba­daniach epidemiologicznych dotyczących okresu okołoporodowego, stanowi jednak bardzo słaby wskaźnik dojrzałości. Urodzenio­wa masa ciaia różni się istotnie w poszczegól­nych przedziatach wieku ciążowego, odzwier­ciedlaj ąc wpływ czynników genetycznych i odżywczych. Zakres masy ciała właściwej dla wieku ciążowego definiuje się zwykle jako za­kres między 10 a 90 centylem dla danego wieku ciążowego, przy czym rozrzut dla no­worodków donoszonych wynosi po­nad 1200 g. Noworodki z masą ciaia powyżej 90 i poniżej 10 centyla określa się odpowiednio jako zbyt duże i zbyt małe w stosunku do wieku ciążowego. Szybkość wzrastania w czasie może być różna dla no­worodków urodzonych w podobnym wieku ciążowym. Podobnie jak w przypadku wzra­stania płodu, zmienność ta odzwierciedla czynniki genetyczne i odżywcze, wpływ na nią mają również choroby dziecka.