Choroba z przegrzania i udar cieplny

Choroba z przegrzania rozwija się w następstwie braku możliwości utrzymania prawidłowej ciepłoty ciała na skutek nadmiernego wytwarzania ciepła lub zmniejszonego jego oddawania do otoczenia. Do udaru cieplnego dochodzi wtedy, gdy pod wpływem nadmiernej ciepłoty ciała następuje uszkodzenie komórek. Gdy głęboka ciepłota ciała podnosi się powyżej 41˚C na dłużej niż na krótką chwilę, dochodzi do urazu termicznego. Białka ulegają denaturacji, a uszkodzone komórki podlegają apoptozie (programowanej śmierci komórki) lub martwicy. Zanim dojdzie do termicznego uszkodzenia tkanek, u chorego mogą przejściowo wystąpić zaburzenia świadomości i objawy somatyczne, co nazywamy przegrzaniem. Udar cieplny jest medycznym stanem nagłym, w przypadku którego śmiertelność wśród dorosłych wynosi 12%. Leczenie wymaga zastosowania intensywnej terapii podtrzymującej w celu zminimalizowania umieralności. Ważną sprawą jest odróżnienie gorączki od udaru cieplnego. Gorączka jest to prawidłowa reakcja ustroju, kiedy głęboka ciepłota ciała pozostaje pod kontrolą centralnych ośrodków termoregulacji mieszczących się w podwzgórzu i pniu mózgu. Po zadziałaniu bodźca pirogennego dochodzi do nagłego zwiększenia głębokiej ciepłoty ciała i przestawienia termoregulacji na wyższy poziom, co regulują mechanizmy fizjologiczne. Maksymalna ciepłota ciała podczas gorączki rzadko przekracza 41˚C. Dla odmiany, w chorobie z przegrzania prawidłowe mechanizmy oddawania ciepła do otoczenia stają się niewydolne i ośrodkowa kontrola termoregulacji jest nieskuteczna. W wyniku tego głęboka ciepłota ciała może się nagle zwiększyć do poziomu wywołującego uszkodzenie tkanek. Postacie choroby z przegrzania Stres cieplny Zanim dojdzie do udaru cieplnego, zaburzenia czynnościowe mniejszego stopnia są następstwem stresu stanowiącego odpowiedź na obciążenie termiczne ustroju. Pacjent może zostać wystawiony na próbę termiczną na skutek nadmiernego wytwarzania ciepła, na ogół spowodowanego ćwiczeniami fizycznymi w gorącym otoczeniu. Przegrzanie może również wystąpić u osób narażonych na działanie nadmiernie nagrzanego otoczenia, nawet bez wysiłku fizycznego. Zjawisko to zdarza się zwykle latem podczas fali upałów. Przegrzanie objawia się uczuciem dyskomfortu i fizjologicznego zmęczenia, spowodowanych narażeniem na działanie gorąca. Mimo że człowiek ma uczucie dyskomfortu, głęboka ciepłota ciała pozostaje w zakresie normy. Osoby dotknięte stresem cieplnym wykazują zmniejszoną wydolność w przypadku wysiłku fizycznego, ale zazwyczaj nie mają innych objawów. Wyczerpanie cieplne Zwiększenie głębokiej ciepłoty ciała jest charakterystyczne dla wyczerpania cieplnego i udaru cieplnego. Pierwsze z nich definiuje się jako lekkiego stopnia odwodnienie bez lub z towarzyszącymi zmianami stężenia sodu, mogącymi przybierać charakter hipernatremii lub hiponatremii. Podobnie jak w przypadku przegrzania, wyczerpanie cieplne pojawia się w następstwie forsownych ćwiczeń fizycznych lub narażenia na wysoką temperaturę otoczenia.