Matczyna fenyloketonuria

Kobiety w wieku reprodukcyjnym chore na wszystkie podtypy fenyloketonurii, w tym łagodne warianty, takie jak łagodna hiperfenyloalaninemia, powinny otrzymać poradę dotyczącą ujemnego wpływu choroby na płód, optymalnie przed poczęciem. Najlepszy rezultat uzyskuje się wtedy, gdy ścisłą kontrolę stężenia fenyloalaniny we krwi matki, osiągniętą przed poczęciem, utrzymuje się przez cały okres ciąży. W artykule zawarto krótki opis nowoczesnych metod leczenia fenyloketonurii. Podstawy teoretyczne Fenyloketonuria jest zaburzeniem przemiany fenyloalaniny dziedziczonym autosomalnie recesywnie, będącym wynikiem braku lub niedostatecznej aktywności hydroksylazy fenyloalaninowej (phenylalanine hydroxylase, PAH) oraz zwiększonego stężenia fenyloalaniny i jej metabolitów we krwi. Nieleczona fenyloketonuria charakteryzuje się ciężkim, głębokim upośledzeniem umysłowym, drgawkami, zachowaniami zbliżonymi do autystycznych, małogłowiem, wysypką, hipopigmentacją oraz mysim zapachem ciała (kwas fenylooctowy). Hiperfenyloalaninemię definiuje się jako stężenie fenyloalaniny we krwi przekraczające górny zakres wartości prawidłowych, który zależnie od wieku wynosi 31-110 μmol/l (0,51-1,8 mg/dl). Istnieją różne podziały służące do klasyfikowania podtypów fenyloketonurii na podstawie ciężkości fenotypu klinicznego lub biochemicznego czy molekularnego. Pacjenci kwalifikowani są do grupy z łagodną hiperfenyloalaninemią, gdy stężenie fenyloalaniny we krwi bez leczenia dietetycznego jest zwiększone, ale nie przekracza 600 μmol/l (10 mg/dl). Klasyczna postać fenyloketonurii charakteryzuje się stężeniem fenyloalaniny we krwi przekraczającym 1200 μmol/l (20 mg/dl) przy spożywaniu zwykłej ilości białka w diecie. Istnieją także „warianty” lub „nietypowe” formy fenyloketonurii (stężenie fenyloalaniny 600-1200 μmol/l [10-20 mg/dl]), które nie spełniają definicji łagodnej hiperfenyloalaninemii ani klasycznej postaci fenyloketonurii, aczkolwiek nie istnieje jeszcze powszechnie przyjęta definicja tych nietypowych form.Wrzadkich przypadkach zwiększone stężenie fenyloalaniny we krwi może być następstwem wrodzonych zaburzeń biosyntezy lub odtwarzania tetrahydrobiopteryny (BH4), będącej kofaktorem reakcji enzymatycznej hydroksylazy fenyloalaninowej. Od lat 60. XX stulecia prowadzone u noworodków badania przesiewowe w kierunku fenyloketonurii pozwalają na wczesne wykrywanie i leczenie tego defektu metabolicznego, co zapobiega rozwojowi niekorzystnych następstw. Współczesne typowe leczenie polega na wybiórczym ograniczeniu podaży fenyloalaniny oraz suplementacji tyrozyny (produkt prawidłowo funkcjonującej hydroksylazy fenyloalaninowej) przez zastosowanie specjalnego rodzaju diet, pozbawionych fenyloalaniny lub zawierających jej małą ilość, a przy tym dostarczających odpowiednią ilość białka, witamin i składników mineralnych, aby zapewnić prawidłowe wzrastanie. Przy dobrej kontroli stężenia fenyloalaniny we krwi we wczesnym dzieciństwie większość dzieci dotkniętych chorobą wykazuje prawidłowy przebieg rozwoju oceniany w wieku 5 lat. Zalecenia dotyczące leczenia dietetycznego ewoluowały w miarę gromadzenia się doświadczeń po zastosowaniu różnych schematów terapeutycznych oraz czasu leczenia.