Zastosowanie cyklosporyny w dermatologii. Część II

Cele szkolenia

Po zapoznaniu się z treścią tego artykułu czytelnik powinien znać wytyczne dotyczące monitorowania terapii cyklosporyną, powinien także znać przeciwwskazania do jej zastosowania oraz możliwe interakcje lekowe i działania niepożądane, a także wytyczne dotyczące stosowania leku u ciężarnych i u dzieci.

Słowa kluczowe

atopowe zapalenie skóry, inhibitory kalcyneuryny, cyklosporyna, interakcje lekowe, farmakokinetyka

Farmakokinetyka

Kluczowe wskazówki

• Podczas każdej wizyty należy określić preparat cyklosporyny stosowany przez chorego ze względu na różnice w jej biodostępności występujące między substancją oryginalną a postacią mikroemulsji (poziom IB wiarygodności dowodów*).

• Podawanie leku przed posiłkiem powoduje, że jego stężenie w surowicy jest większe niż kiedy lek jest stosowany po posiłku.

• Przy ustaleniu optymalnej dawki cyklosporyny należy brać pod uwagę raczej należną masę ciała niż rzeczywistą masę ciała (poziom IIB wiarygodności dowodów).

Wchłanianie
Cyklosporyna jest lipofilną cząsteczką, która słabo wchłania się po podaniu doustnym. Biodostępność, która jest bardzo zmienna – zarówno między chorymi, jak i u tego samego pacjenta – mieści się w zakresie 1-89%. Po około 30 minutach następuje wchłanianie leku, co ułatwiają sole żółci, a maksymalne stężenie cyklosporyny w surowicy (C_max) stwierdza się po 2-4 godzinach od podania.

Oryginalna formuła i postać mikroemulsji
Ze względu na różnice biodostępności oryginalnej formuły cykosporyny (Sandimmune; Novartis, East Hanover, NJ) stworzono bardziej lipofilną cząsteczkę (Neoral; Novartis) cechującą się większą biodostępnością oraz mniejszymi różnicami w zakresie stężenia leku w surowicy. W randomizowanym badaniu przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby porównującym dwie formuły cyklosporyny stwierdzono, że przyjmowanie mikroemulsji wiąże się z szybszą odpowiedzią, częstszą remisją w ciągu pierwszych 8 tygodni leczenia oraz o 10% mniejszą dawką podtrzymującą skuteczność terapii. Te postaci cyklosporyny nie są równoważne biologicznie. U większości pacjentów z prawidłowym wchłanianiem oryginalna postać cyklosporyny jest absorbowana w takim samym stopniu co mikroemulsja, jednak w przypadku niewielkiej grupy chorych, u których wchłanianie oryginalnej postaci leku jest słabsze, stwierdza się większą absorpcję w przypadku mikroemulsji, co prowadzi do wzrostu jej stężenia w surowicy. Zmiana postaci leku z oryginalnej na mikromulsję wymaga stosowania takiej samej dawki do utrzymania stanu równowagi stężenia leku w zakresie terapeutycznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na chorych leczonych wcześniej dużymi dawkami cyklosporyny w oryginalnej formule, u których zamieniono ją na postać mikroemulsji. U tych chorych przez kilka następnych tygodni należy ściślej monitorować wartości ciśnienia tętniczego oraz stężenie kreatyniny w surowicy.